Hazine’nin kamu açık­larının finansmanın­da bankacılık sektö­rüne ve yabancı yatırımcılara bağımlılık oranı 2025 yılında azalırken, yurt içi bankacılık dışı kısmın hissesinde kayda de­ğer artış yaşandı. Mevzuyu Dünya Gazetesi’ndeki köşesine taşıyan Naki Bakır, “Hazine’nin iç borç aldığı ke­simler içinde en büyük hisse, başta kamu bankaları olmak üzere hala bankacılık kesimi­ne olmakla birlikte, kişisel ya­tırımcılar, gerçek bölüm firmala­rı, sigorta şirketleri, emeklilik fonları ve yatırım fonları üzere bankacılık dışı kesitin payın­da 2024’ten itibaren başlayan artış, 2025 yılı boyunca da de­vam etti.” dedi.

BANKA DIŞI KESİTİN PORTFÖYÜ 3 TRİLYONU AŞTI
Banka dışı kısmın portföyünün 3 trilyonu aştığını vurgulayan bakır şöyle yazdı:

“Hazine ve Maliyet Bakanlı­ğı datalarına nazaran, ihraç edilmiş Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS), bonolar, kira sertifika­ları ve gibisi borçlanma araç­larının Resmî Gazete’de yayım­lanan gösterge fiyatlarıyla ile değerlemesi yoluyla hesapla­nan iç borç stoku, Aralık 2025 sonu prestijiyle 2024 sonuna nazaran yüzde 63,4 oranında 3 tril­yon 935,4 milyar lira büyüye­rek 10 trilyon 139,1 milyar lira­ya ulaştı.

Elinde bulunduranlar bazın­da dağılıma nazaran, bunun 6 tril­yon 17,8 milyarını yurt içi yer­leşik bankalar, 3 trilyon 112,4 milyarını yurt içindeki banka­cılık dışı bölümler, 242,3 milya­rını açık piyasa süreçleri (APİ) kaynaklı olarak Merkez Banka­sı ve 766,6 milyarını da yurt dı­şı yerleşiklerin portföyü oluş­turdu. Bir yılda iç borçta ban­kacılık kesitine ilişkin kısım yüzde 43,4 artarken, ban­ka dışı bölümün portfö­yündeki artış ise yüzde 148’e ulaştı. Yıllık artış APİ kaynaklı meblağda yüz­de 76,4, yurt dışı yerleşikle­rin portföyünde yüzde 24,4 oldu.”

YURT İÇİNDEKİ BANKA DIŞI KESİTLERİN HİSSESİ YÜKSELDİ
İç borç stokunun elin­de bulunduranlara nazaran da­ğılımında yurt içi bankacılık kısmın 2019 sonunda yüz­de 58 olan hissesinin pandemi dö­neminde süratle yükselerek 2023 sonunda yüzde 79’a ka­dar çıktığını anımsatan Bakır, “2024 sonunda yüzde 67,6’ya gerileyen bu oran, 2025’te de düşmeye devam ederek yıl sonu prestijiyle yüzde 59,4’e inerek pandemi öncesini yakınsadı. Yurt içindeki banka dışı kısımların pandemi önce­si yüzde 30 dolayında bulunan, sonrasında yüzde 15’lere düşen hissesi ise 2024 sonunda yüzde 20,2’ye ve 2025 sonunda yüzde 30,7’ye kadar yükseldi.” dedi.

İç borç stokunda yurt dışı yerleşiklerin 2017’de yüzde 20’ye yaklaşan hissesinin, izleyen periyotta düşmeye başladığını tabir eden Bakır, “…özellikle pandemi dö­neminde ülkelerin içe kapan­ması ve dış finans muslukları­nın kısılmasına bağlı olarak bu oran 2022 sonunda yüzde 1’in de altına düşmüştü. 2024’te ye­niden yükselerek yüzde 9,9’a çı­kan yabancı hissesi, 2025’de 2,2 puan düşerek yüzde 7,6’ya in­di. Merkez Bankası’nın pa­yı ise küçük çaplı artışla yüzde 2,2’den yüzde 2,4’e yükseldi.” sözlerini kullandı.

DEVLET İÇ BORÇLANMA SENEDİ NEDİR
Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen ve yatırımcılara TL cinsinden sabit getiri imkânı sunan farklı vadelere sahip borçlanma senetlerine DİBS ismi verilir.

DİBS kısa, orta ve uzun vadeli seçeneklere sahiptir. Sabit faiz oranlarıyla yahut kuponsuz, yani iskontolu olarak ihraç edilebilen bu fonlarda elde edilen faiz geliri vergiden muaftır. Borsa İstanbul’da alınıp satılabilen borçlanma senetleri, devlet tarafından garanti altına alınmış yatırım araçları olduğu için inançlıdır. Vade boyunca sabit gelir elde etme avantajına sahip senetlerin alım – satımı kolaydır.

DİBS’lerin devlet açısından faydaları şöyle:

Bütçe Finansmanı: Devletin vergiler ve öbür kaynaklardan elde ettiği gelirler her vakit kâfi olmayabilir. Bu durumda DİBS ihraç ederek muhtaçlık duyulan fonları sağlayabilir. Bu sayede altyapı projeleri, eğitim, sıhhat ve başka değerli alanlarda yatırımlar yapabilir. Kısaca DİBS devlet kurumlarının bütçelerini finanse etmek için kullandıkları sistemlerden biridir.

Ekonomik İstikrar: DİBS para ve finans siyasetlerinin aktif bir biçimde tatbik edilmesine katkı sağlar. DİBS ihraçları piyasadaki para arzını denetim etmede ve faiz oranlarını yönetmede kıymetli bir rol oynar. Böylece ekonomik istikrar korunabilir ve enflasyon denetim altında tutulabilir.

Borçlanma Maliyetlerinin Düşürülmesi: DİBS ihraçları devlet borçlanma maliyetlerini düşürmeye yardımcı olabilir. Yatırımcıların DİBS’e olan ilgisi arttıkça, devlet daha düşük faiz oranlarıyla borçlanabilir. Böylece devlet bütçesine değerli bir katkı sağlanmış olur.