3 Ocak gecesi ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu kaçırıp ülke dışına çıkarması dünyada şoke tesiri yarattı. Olay, diplomasi ve hukuk açısından “deprem” olarak nitelendirilirken, perde gerisinde öbür bir hesap daha devreye girdi: Para.

1973 yılında, Jean-Paul Sartre, Benny Levy ve Serge July tarafından Mayıs 1968’deki protest hareketlerin akabinde Fransız sol gazete Liberation’a nazaran, bu operasyonun en büyük kazanan adaylarından biri, yıllardır krizlerden servet üreten “akbaba finansçı” Paul Singer.

81 yaşındaki ABD’li milyarder, dünyanın en agresif yatırım fonlarından Elliott Management’ın kurucusu. Maduro’nun devrilmesiyle birlikte Singer’ın Venezuela üzerine kurduğu yüksek riskli bahis bir anda “altın bilete” dönüşmüş görünüyor. Venezuela’nın ABD’deki en bedelli varlığı petrol dağıtım şirketi Citgo’nun satış sürecinde Singer’ın eli giderek güçleniyor.

SINGER’IN KUMARI: BORÇTAN SERVET, KAOSTAN KÂR

Paul Singer’ın ismi finans dünyasında bir “fırsatçı refleks” üzere çalışıyor. Devletler ya da şirketler tökezlediğinde, borçları ve krizli varlıkları taban fiyattan toplayıp yıllarca hukuk savaşı vererek azamî çıkarı çıkaran bir figür. Bu yüzden de ona “akbaba finansçı” deniyor.

Bu modelin en ünlü örneği Arjantin’di. Singer, 2001 temerrüdünden sonra Arjantin tahvillerini düşük fiyattan aldı, sonra da uzlaşma yerine sert bir hukuk uğraşına girdi. Yıllar sonra Buenos Aires pes etti ve Singer’ın kasasına milyarlarca dolar girdi. Venezuela belgesi ise bundan bile büyük bir sahne sunuyor: Yüksek siyasi kriz, dev güç varlığı, devasa borç, yaptırımlar ve Washington’da yeni bir devir…

Paul Singer

CITGO: “PETROL İNCİSİ” FAKAT SINGER İÇİN ASIL MEVZU PAZAR PAYI

Citgo, Venezuela’nın ABD’deki en değerli petrol mirası. Üç büyük rafineri, terminal ağı, boru çizgileri ve binlerce istasyonuyla ABD rafineri kesiminde önemli bir oyuncu. Lakin Singer’ın gözünde Citgo, ABD güç pazarında kritik bir kaldıraç.

Zaten bu yüzden Citgo, yıllardır yalnızca ekonomik bir varlık değil, direkt jeopolitik bir ganimet üzere görülüyor. Maduro devrildikten sonra Washington yaptırımları gevşetir ve Venezuela petrolü yine sistem içine sokulursa Citgo’nun kârlılığı artabilir. Bu da Singer’ın elindeki varlığın pahasını sıçratabilir.

SINGER GERÇEK VAKTİ BEKLEDİ: SATIŞ KARARI MADURO’DAN EVVEL GELDİ

Buradaki kilit detay şu: Singer bu hamleyi Maduro yakalandıktan sonra “fırsat çıktı” diye yapmadı. Bilakis, aslında aylar öncesinden gerçek konumu aldı.

29 Kasım’da bir ABD federal yargıcı, Elliott’ın yan kuruluşu Amber Energy’yi Citgo ihalesinin kazananı olarak seçti. Satış bedeli 5,9 milyar dolar açıklandı. Bu satın alma Singer için, “kriz fiyatına alınmış stratejik varlık” manasına geliyor.

HUKUKİ ANAHTAR: “ALTER EGO” KARARI VE BORÇ ZİNCİRİ

Citgo yıllardır alacaklıların amacındaydı ve sürecin kırılma anı 2017’de geldi. Mahkeme Citgo’yu Venezuela devletinin “alter ego’su” yani fiilen uzantısı saydı. Bunun manası şuydu: Venezuela’nın ödenmeyen borçları için Citgo’nun varlıklarına el konulabilir.

İşte bu karar, Singer üzere yatırımcılara “kapı açan” çeşitten bir hukuksal yer yarattı. Alacaklılar kamulaştırma mağdurları, tahvil sahipleri ve farklı şirketler olarak sıraya dizildi. Borç toplamı devasa boyutlara ulaştı. Böylelikle Citgo satışı, kolay bir ticari süreç değil; devlet borcu, yaptırımlar ve mahkeme kontrolüyle yürüyen bir finans savaşına dönüştü.

Singer’ın farkı da burada ortaya çıkıyor: Bu kadar “pis”, bu kadar riskli, bu kadar siyasete bulaşmış evraktan kaçanların tersine, o tam da buraya giriyor.

İYİ BİR CUMHURİYETÇİ

Hikâyeyi asıl çarpıcı yapan kısım ise Washington’daki kuşkular. Amerikan iş dünyası basınına nazaran Donald Trump, Venezuela operasyonundan yaklaşık bir ay evvel kimi petrol şirketlerinden “hazırlık” istemiş olabilir. Bu argümanlar üzerine Temsilciler Meclisi’ndeki Demokrat üyeler, müdahalenin özel çıkar emelli bir motivasyon taşıyıp taşımadığının araştırılmasını talep etti ve petrol şirketleriyle Singer ortasındaki muhtemel temasların açıklanmasını istedi. Singer yıllardır parti içinde büyük bağışçı olarak öne çıkıyor.

SATIŞ HÂLÂ BİTMEDİ

Singer’ın yararı mutlaklaşmış değil. Venezuela hükümeti ve Kanadalı Gold Reserve şirketi sürece itiraz ediyor. Satışın tamamlanması için, ABD Hazine Bakanlığı’nın lisans vermesi gerekiyor. Onay çıkmadan imza da tamamlanmıyor.