TÜRMOB’tan meslek mensuplarına yönelik “sahte belge” ithamı
Maliye Bakanlığının 586 sıra numaralı VUK Genel Bildirisi ile 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında 1/1/2026’dan itibaren işletme hesabına geçecek mükelleflerin defter ve beyan süreçlerinin sadece meslek mensuplarınca değil, esnaf odaları yahut birlikleri aracılığıyla da yürütülebilmesinin önü açılmıştır. Her ne kadar Tebliğ’de meslek mensubu istihdamı yahut nezareti koşulu öngörülse de, uygulama fiilen defter tutma faaliyetinin meslek alanı dışına taşınması riskini barındırmaktadır.
Düzenlemenin kapsamı bugün sonlu görünse de, basit tarzdan işletme hesabı temeline geçen tüm mükellefler yönünden misal bir uygulama gündeme gelebilir. Yanı sıra “eşit süreç ve kolaylaştırma” münasebetleri ile işletme hesabı temeline nazaran defter tutan tüm mükellefler tarafında de zamanla genişletilmesi ihtimali göz arkası edilemez. Bu sebeple meslek mensuplarının itirazı son derece anlaşılırdır. Kaldı ki işletme hesabı aslındaki mükellefler tarafından esnaf odalarına açık bir yasal yetki veren düzenleme de mevcut değildir.
Ancak asıl sorun sırf düzenlemenin içeriği değil, TÜRMOB’un buna karşı yaptığı “Basın Açıklaması”nda kurduğu lisanın mesleği savunmak yerine meslek mensubunu zayıflatmasıdır.
İDARENİN İLKESEL YAKLAŞIMI
Maliye Bakanlığı’nın, ilkesel olarak tüm mükelleflerin defter ve doküman nizamı içinde yer almasını ve bu süreçlerin meslek mensupları tarafından yürütülmesini benimsediği bilinen bir gerçektir. Bu yaklaşım, vergi yönetiminin kurumsal genetiğiyle de uyumludur. Buna karşın,
politika önceliğinin esnaf kesitinin ahenk maliyetlerini azaltmaya yönelmesi; TÜRMOB ve oda idarelerinde uzun yıllardır değişmeyen takımları nedeniyle temsil kapasitesinin giderek tartışmalı hale gelmesi ve meslek mensubunun ortak faydasıyla uyumlu olmayan siyasetleri tercihleri çerçevesinde açıklanabilir.
TÜRMOB’UN LİSANI MESLEĞİ VE MESLEKTAŞI ZAYIFLATIYOR
TÜRMOB idaresinin bu mükellef kesitiyle müşteri alakasına dayalı bir bağı bulunmadığından, meslek mensubunun haklı yansılarını bastırmak ve yönlendirmek üzere basın açıklamasında Mali İdareyi ve esnaf odalarını merkeze alan manipülatif bir lisan kurmuş; bu lisan mesleğin kurumsal pozisyonunu savunmak yerine zayıflatıcı bir tesir yaratmıştır.
Bildiride yer alan kimi sözler ise meslek mensupları açısından kabul edilmesi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Örneğin, esnaf odaları bünyesinde yürütülecek muhasebe süreçleri bağlamında şu soruya yer verilmektedir.
“Esnaf odalarının yöneticileri, yanlış tutulan muhasebe kayıtlarından ve gerçeğe alışılmamış beyannamelerden tıpkı meslek mensuplarımız üzere tüm mal varlıkları ile sorumlu olacak mıdır?
Bu tabir, meslek mensubunu savunmak bir yana, onu mükellefin fiillerine karşı sınırsız ve ölçüsüz bir sorumluluk rejiminin içine yerleştirmektedir. Yarın idari makamlar, uzmanlar, mahkemeler bu cümleyi alıp, “TÜRMOB bile bu türlü görüyor” diye meslek mensubu aleyhine kullanabilir, karar tesis edebilir. Meğer meslek mensubu, mükellefin ne ortağıdır ne kefili ne de fiillerinin garantörüdür.
Eğer nitekim bu türlü bir ‘tüm mal varlığıyla sorumluluk’ rejimi kelam konusu ise, TÜRMOB bugüne kadar bu ölçüsüz sorumluluk anlayışına karşı ne yapmıştır? Mesleksel sorumluluğun hudutlarını netleştirecek hangi düzenleme teklif edilmiş, hangi yargı süreci yürütülmüş, hangi kurumsal uğraş verilmiştir? Bu tablo, mesleği savunmak değil; sorumluluk rejimini meslek mensubuna karşı bir baskı, sömürü ve yine seçilme aracı olarak istismar etmektir.
TÜRMOB 136 BİN MESLEK MENSUBUNU ZAN ALTINDA BIRAKIYOR
TÜRMOB Bildirisinde, ima ve itham hudutlarını aşarak tehdide varan nitelikteki şu tabirler hem zedeleyici hem de prestij kırıcıdır; meslek mensupları açısından kabul edilebilir değildir:
“Mükelleflerin geçersiz doküman düzenleme ve kullanma fiillerinde bu odaların yöneticilerine iştirak ve vergi hatası raporu yazılacak mıdır?”
TÜRMOB burada uydurma dokümanda meslek mensubuna rapor yazılmasını eleştirmiyor, bunu olağan bir durum olarak görüyor; “diğerlerine de yazacak mısınız” diye soruyor. Düzmece evrak düzenleme yahut kullanma fiilleri, direkt kast ögesine dayanan ve mükellefin iradesiyle şekillenen hatalardır. Bu fiillere iştirak eden kim olursa olsun elbette tüzel ve cezai sorumluluk doğar. Fakat bunu, meslek mensupları açısından genelleştiren ve adeta olağan bir durum üzere sunan bir lisan, hem mesleği hem de bu fiillerle ortasına net çizgiler koyan meslek mensuplarının ahir ekseriyetini peşinen zan altında bırakmak manasına gelir. TÜRMOB’un vazifesi, meslek mensubunu çeşitli kurgu ve senaryolarla kabahat alanının içine çekmek değil; tam aksine, mesleki sorumluluğun hudutlarını hukuk çerçevesinde net biçimde savunmaktır.
İSTİFA KURUMSAL SORUMLULUK GEREĞİ DEĞERLENDİRİLMELİDİR
TÜRMOB Bildirisinde kullanılan tabirler; kurumsal prestij ve mesleksel saygınlık bakımından zedeleyici niteliktedir. Meslek örgütü idaresinin misyonu, mensubunu basın bildirisiyle kamuoyu önünde zan altında bırakmak değil; mesleğin sonlarını ve prestijini savunmaktır. Bu vazifenin ihlali, temsil sorumluluğunun kaybı manasına gelir. Bu nedenle ilgili yöneticiler, meslek mensuplarına karşı doğan bu ağır itimat kaybı nedeniyle görevlerini bırakmaya davet edilmelidir.
DİSİPLİNİN GAYE DIŞI KULLANIMINA KARŞI DİSİPLİNİ HUKUKEN İŞLETME ZAMANI
Bu çerçevede meslek mensuplarına açık davetimiz şudur: Bildirim istikametinden iptal davası açılması nasıl doğal ve yasal bir hak ise, TÜRMOB ve birtakım oda idarelerinin şahsi ofislerini büyütmek ve tekrar seçilmek ismine meslek mensubu aleyhine kullandığı disiplin sistemine karşı şikâyet ve disiplin sürecini işletmek de alışılmış ve yasal bir haktır.
TÜRMOB Disiplin Kurulu Lideri, meslek mensupları aleyhine daha fazla disiplin sorumluluğuna yönelik rapor düzenlenmesi tarafında, kamu yönetiminin gündeminde dahi bulunmayan bir yaklaşımın hayata geçirilmesine öncülük ettiğini şahsen açıklamıştır. Bu kişinin ön seçimlerde tüm oyları gören bir sistemle tıpkı misyona tekrar getirilmesi; İstanbul YMM Odasının 136 bin meslek mensubunu potansiyel hatalı olarak gösteren raporunun TÜRMOB tarafından kabul edilmesi; telefon santrallerinde “danışmanlık” yerine “disiplin biriminin” ana menüde hizmet ünitesi üzere pozisyonlandırılması ve faaliyet raporlarında da disiplin sisteminin neredeyse tek icraat alanı olarak öne çıkması, disiplin kurumunun mesleği koruyan bir garanti olmaktan uzaklaştırılarak bir idare siyasetine dönüştürüldüğünü açıkça ortaya koymaktadır.
Mensubuna bu ölçüde sömürüye dayalı açık ve sistematik baskı üreten bir meslek örgütü anlayışının, çağdaş meslek örgütlenmesi standartlarıyla bağdaşır bir meşruiyet yeri bulunmamaktadır.
Bu nedenlerle bu bildirideki meslek onuru ve mesleksel saygınlığını zedeleyen sözler tarafından tüm meslek mensupları farklı ayrı şikayet hakkını kullanmalıdır. Çünkü Disiplin Yönetmeliği’nin 16. hususu Oda konseylerinin lider ve üyeleri hakkında, ilgili Oda genel şurasının; birlik yöneticileri bakımından ise Birlik Genel Kurulu kararıyla soruşturma yürüteceğine amirdir. Yani şikayetlerin Oda ve Birlik genel şurasının gündemine taşınması mevzuat gereği mecburidir; aksi durumda görevin ihmali ve vazifesi berbata kullanma kapsamında kıymetlendirme yapılması gündeme gelebilecektir. Özetle kuruldakiler istikametinde cezalandırma süreçlerinin karar mercii direkt meslek mensuplarıdır.
Yapılacak şikâyetler, temsilciliği şahsi güç ve tahakküm aracı olarak açık bir sömürü sistemine dönüştürenleri ‘efendi, ebet süre ağa’ pozisyonunda çıkarıp, onlara meslek mensubu olduklarını hatırlatacak; hukuk önünde mesleksel sorumluluk ve mesleksel hudutlar içinde hesap veren taraf hâline getirecektir.
TÜRMOB SİYASETLERİ HANGİ İKLİMDE FİLİZLENİYOR?
Meslek mensuplarının yaklaşık %95’inin, bir gece dahi konaklayamayacağı ölçüde lüks otellerde, TÜRMOB’un, Türkiye genelinde ve bölgesel ölçekte sık sık günlerce süren liderler toplantıları düzenlemesi; mesleğin ve meslektaşın ekonomik gerçekliği ile temsilciler koalisyonu ortasındaki çelişkiyi açık biçimde ortaya koymaktadır.
Oysa günümüzde bu tıp toplantıların çevrimiçi usullerle aktif, süratli ve neredeyse sıfır maliyetle gerçekleştirilebilmesi mümkünken faturası meslektaşa kesilince lüks otellerden vazgeçilmiyor.
Ayrıca bu toplantılardan ikisi, “Basın Duyurusu” yayımlandıktan sonra gerçekleştirilmesine ve bahisleri 586 no.lu Bildirim olmasına karşın, duyuruda yer alan ve mesleğin prestijini zedeleyen sözlere tek bir itirazın dahi yükselmemesi bilhassa kayda bedeldir.
Yusuf İleri
