Türkiye, Dünya Bankası’nın ‘yüksek gelirli ülkeler’ ligine girdi. 2024’te yüzde 3,2 oranında büyüyen Türkiye’nin Gayri Safi Yurt içi Hasılası (GSYH) 1 trilyon 322,4 milyar dolar olurken, kişi başına düşen ulusal gelir 15 bin 463 dolarla tarihin en yüksek düzeyine ulaştı.

Dünya Bankası’nın 1 Temmuz 2024 tarihinde güncellediği eşik bedellere nazaran, kişi başı geliri 1.145 doların altında olan ülkeler ‘düşük gelirli’, 1.146-4 bin 515 dolar ortasında olanlar ‘alt orta’, 4 bin 516-14 bin 5 dolar ortasında olanlar ‘üst orta’, 14 bin 5 dolar ve daha fazla olanlar ise ‘yüksek gelirli’ sayılıyor.

‘TÜRKİYE’NİN TEKRAR ORTA GELİRE DÜŞME RİSKİ VAR’

Müstakil Endüstrici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Genel Başkanı Burhan Özdemir, Türkiye iktisadının Dünya Gazetesi’nden Recep Erçin’e yaptığı açıklamada, Türkiye’nin endüstrinin bulunduğu pozisyon prestijiyle tekrar orta gelire düşme riski olduğunu söyledi.

Özdemir, “Ülkemiz 2013 yılında kişi başı 12 bin 800 dolar gayri safi hasılayı yakalamıştı ve yaklaşık 10 yıl bu düzeylerde kaldı. Son 2-3 yıldır yüksek gelirli ülkeler düzeyine girmek için zorladı ve bu yıl prestijiyle yüksek gelirli ülkeler düzeyine geçtik. Lakin bu kişi başı gayri safi yurt içi hasıla üzerinden oluşturulan bir tahlildir. Burada asıl kıymetli soru şudur: Endüstrimiz yüksek gelirli bir sanayi mi yoksa orta gelirli sanayi etabında mı kaldı?” dedi.

‘EMEK AĞIR BÖLÜMLERDEKİ İŞ GÜCÜ ÇABUCAK ADAPTE OLAMAZ’

“Eğer sanayimizi orta gelirli bir halden çıkartamazsak tekrardan orta gelir tuzağına takılma durumumuz kelam konusu olur” diyen Özdemir, şöyle devam etti:

“Orta gelir düzeyi aslında inşaat ve dokumacılık üzere emek ağır bölümleri tanım ederken, yüksek gelir düzeyi olgunlaşmış sanayi sonrası hizmet bölümüne geçişi ve teknolojik, AR-GE ve inovasyona yönelik eser üretebilme kabiliyetini söz eder.

‘VERİLER, ÜLKEMİZDE ERKEN SANAYİSİZLEŞME RİSKİ YAŞADIĞIMIZI GÖSTERİYOR’

Ülkemiz her ne kadar yüksek gelir düzeyine ulaşmış olsa da sanayi ekosistemi açısından baktığımızda hala almamız gereken yollar var. Bu geçişin sancısını, emek ağır dallardaki iş gücümüzü teknolojik alanlara çabucak kaydıramayacağımız için, yaklaşık 5-10 yıl yaşayacağız. Bu sürecin evre aşama izlenmesi gerekmektedir. Bilhassa son periyottaki bilgiler, ülkemizde erken sanayisizleşme riski yaşadığımızı gösteriyor. Erken sanayisizleşme, bir ülkenin endüstrisi olgunluğunu tamamlayamadan iş gücünü farklı alanlara kaybetmesi demektir.”

“FABRİKALAR KAPASİTENİN ALTINDA ÇALIŞIYOR”

Türkiye’nin imalat manasında kapasite kullanım oranlarının düşük kaldığını tabir eden MÜSİAD Genel Lideri Özdemir, “Çok ciddi bir kurulu kapasitemiz var fakat TÜİK datalarına nazaran, bunun ortalama yüzde 55- 60’ını kullanabiliyoruz; yani fabrikalarımızın yarısı üretim potansiyelinin altında çalışıyor. Kapasite kullanımlarını üst çekmek için iş gücünü bu alanda önemli biçimde desteklememiz, mavi ve beyaz yakalılara gerekli teşvikleri ortaya koymamız lazım. Bunları yapmazsak, geçen yıl sanayi alanında 140 bin düzeyinde yaşanan iş kaybı üzere kayıplar yaşanır” dedi.

Bu iş gücünün bilhassa zelzele konutları nedeniyle hizmet ve inşaat kesimine kaydığını kaydeden Özdemir, “Çalışanlar açısından dal bazlı geçişlerin ağır yaşanması, ülkemizde üretimin soğuması ve erken sanayisizleşme riski taşıyor. Şayet ülkemizi yüksek gelirli ülkeler düzeyinde tutmak ve orta gelir tuzağından büsbütün çıkartmak istiyorsak, her şeyden evvel erken sanayisizleşmenin önüne geçecek ve sanayi oluşumunun olgunlaşabileceği bir düzeye taşımamız gerekiyor” değerlendirmesini yaptı.

BEKLENEN ENFLASYONA NAZARAN FİYAT AYARLAMASI REFAH SORUNU YAŞATTI

“Her endüstricinin canının istediği işi yapması zamanı artık sona ermeli” diyen Özdemir, beklenen enflasyona nazaran fiyat ayarlamasının refah sorunu yaşattığını vurguladı.

Özdemir, özetle şöyle konuştu:

-2025 yılı için beklentimiz, kamunun borçlanma iştahının azalması tarafında. Devletin, ödediğinden daha az borçlan­masıyla piyasada hür do­laşan para artacak ve rekabet­le birlikte kredi maliyet makası daralacaktır.

-Beklenen enflasyona nazaran süreç yapılmasını hakikat bulmuyorum. Bu yıl o denli olmadı çok şükür fakat geçtiğimiz yıllarda taban fiyat artışı bile beklenen enflasyona nazaran verildi. Fakat beklenen enflasyon beklendiği üzere çıkmadı. Bu sefer gelir seviyesindeki bozulmalar, işte tabana refahın yayılması konusunda mesela son iki yıldır bu sebepten dolayı sorun yaşıyoruz.

-Meseleyi yalnızca para maliyeti üzerinden hesaplamak yerine, elimizdeki parayı daha kârlı ve üretimin içinde kullanabileceğimiz alanlar açılmalıdır. Altın, mevduat yahut dövizden fazla bu sistemlere arayış göstermek lazımdır.

Çalışana da patron üzere vergi istisnası sağlanması gerektiğini savunan Özdemir, hissedilir enflasyon düşüşü için üretimin kaide olduğunu söyledi.