TBMM’de Suça Sürüklenen Çocuklara Ait Araştırma Komitesi’nde Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği ile Türkiye Çocuklara Tekrar Özgürlük Vakfı’nın temsilcileri sunum yaptı. Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği üyesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Çocuk ve Ergen Psikiyatri Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Didem Behice Öztop, sunumunda şu sözlere yer verdi:

“Çocuklarda suça giden gelişim yollarına bakıldığında çoklu faktörlerin rolü var. Bir çocuğu değerlendirirken bu halde ele almak, ailesel ve çevresel risk faktörlerini de kıymetlendirmek gerekiyor. Farklı sosyo ekonomik seviyede farklı cürümler karşımıza çıkıyor. Okul bağı ve devamsızlık da epeyce kıymetli. Devamsızlık direkt kabahat davranışıyla bağlantılı. Devamsızlık arttıkça ve birden fazla risk faktörü varsa isimli sisteme dahil olma mümkünlüğü artıyor. Çocukların ve ergenlerin beyin sistemleri farklı çalışıyor. Ergenlikteki en değerli sorunlardan birisi ödül sistemine artan hassaslık. Ödüllere karşı artmış hassaslık riskli dürtüleri bastırmada yetersiz denetime yol açıyor. Ergenlik yaşının bu nedenle 24-25 yaşlara kadar uzadığını görüyoruz.”

“Ceza sorumluluk yaşını düşürmek hatası önler mi?” sorusuna cevap veren Öztop, “Nörobiyolojik olarak çok da tesiri olmadığını görüyoruz. Kabahat işlemede 15-19 yaş psikiyatrik artışın da arttığı bir devir. Kabahatin okul çıkışında işleniyor olması, okul günlerinde de akşamüzeri olmasını değerlendirdiğimizde yalnız geçirilen vakit cürüm davranışını arttırıyor. Düşük sosyo ekonomik seviyede bu mühlet daha fazla artış gösteriyor” dedi.

Araştırmalara 1990’larda “yakın arkadaşım yok” diyen çocuk oranının yüzde 7 iken şimdilerde yüzde 20’lere çıktığını belirten Öztop, “Koruyucu faktörler; ailenin sıcaklığı, toplumsal, toplumsal kontrol, akran bağlantıları. Evvel kollayıcı taban oluşturmak gerekiyor. Kabahat davranışını engellemek kabahat gerçekleştikten sonra rehabilite etmekten çok daha ekonomik olarak da çok daha uygun. Suça sürüklenmiş çocuklarda ise usul cezalandırıcı değil, rehabilite edici ve gelişim olmalı” tabirlerine yer verdi.

“ÇOCUĞUN EN TEMEL HAKKI OLAN AİLEYLE GÖRÜŞME HAKKINI SAĞLAYAMIYORUZ”
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sıhhati ve Hastalıkları Kliniği’nden Prof Dr. Selma Tural Hesapçıoğlu, çocuk ve ergen psikiyatrisine getirilen çocukların özelliklerine ait çalışmalarından örnekler vererek, 54 olgu üzerinde yapılan çalışmada yalnızca birinin kız, geri kalanın ise erkek çocuklar olduğunu belirtti. Olguların yaş ortalamasının 15 olduğunu belirten Hesapçıoğlu, yüzde 35’inde yakın etrafında suça karışmış en az bir kişi bulunduğunu, yalnızca 2’sinin ise yabancı asıllı olduğunu belirtti. Çocukların birçoğunda dikkat eksikliği, hiperaktivite bozlukluğu da dahil olmak üzere psikilyatrik teşhis aldıklarını söyleyen Hesapçıoğlu, bu durumun okul muvaffakiyetini etkilediğini, münasebetiyle kabahat ile ilginin arttığını belirtti. Hesapçıoğlu, “Bunlara sahip her çocuk suça sürüklenmiyor lakin nasıl yönetildiği kıymetli bir hale geliyor” dedi.

Türkiye Çocuklara Yine Özgürlük Vakfı Yönetim Kurulu Lideri Selmin Cansu Demir ise katı ve cezalandırıcı sistemlerin çocuk adaleti için uygun olmadığını belirterek, “Adli süreçlerde çocuklar çocukluklarını yaşamaydıklarını ve devletle alakalarının bozulduğunu belirtiyorlar. Bu durumda da çocukların yasaya uyma motivasyonu uzun vadede düşüyor” dedi.

Demir, 3 bin 245 tutuklu, bin 176 hükümlü çocuk bulunduğunu bildirerek, “4 bin 421 mahpus çocuğun 202’si kız çocuk. 435 hükümlü çocuk Eğitimevi’nde kalıyor. 3 bin 986 çocuk kapalı kurumlarda kalıyor. Bu çocukların 513’ü yetişkinlere has kurumlardaki ünitelerde tutuluyor” dedi. Demir, çocuklar için infaz kurumları ve eğitimevlerinin sırf muhakkak vilayetlerde olduğunu belirterek, bu durumun da problemlere yol açtığını söyledi. Demir, “Çocuğun en temel hakkı olan aileyle görüşme hakkını sağlayamıyoruz” dedi.

“SİZİN BAŞINIZDA DEMEK Kİ LGBTİ VAR BU YÜZDEN TEPKİNİZ”
Suça sürüklenen ya da adalet sistemiyle temas etmiş çocukların tekrar topluma kazandırılması için psikososyal dayanak, eğitim ve savunuculuk çalışmaları yürüten Türkiye Çocuklara Tekrar Özgürlük Vakfı’na tepki gösteren AK Parti İstanbul Milletvekili Ümmügülşen Öztürk ise, “Siz hangi profesyonellikle bu çalışmaları yapıyorsunuz? Ben de vakıf lideriyim, çocuk hekimiyim. Sokaktaki çocukları toplayıp da haydi size araştırma yapayım diyemem. Burası muz devleti değil, kusura bakmayın. Bu müsaadeleri kimden aldığınızı ve neye nazaran yaptığınızı evrakıyla istiyorum, gerekirse Adalet Bakanlığı’na hata duyursunda bulunacağım. O denli her önüne gelen çocuklara araştırma yapamaz. Kim olduklarını esasen gördüm, LGBTİ dernekleri de desteklemiş” tabirlerini kullandı.

CHP Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez ise, “Asıl sizin bu vakfı duymamanız değişik. Sizin başınızda demek ki LGBTİ var, bu yüzden reaksiyonunuz. Komiteye çağırdığınız bir konuğa bu türlü mi davranılır?” diyerek Öztürk’e reaksiyon gösterdi.

Milletvekillerinin sorularına karşılık veren Selmin Cansu Demir, “Çocuklarla çalışan herkes denetlenmeli, ben size gerekli bütün belgeleri iletirim. Adalet Bakanlığı ile çok fazla işbirliği ve sempozyumumuz var. Bizim çocuk güvenliğine ait davranış kodları ve taahhütlerimiz var. Ferdî olarak hiç algılamak istemem fakat ben de bir bilim insanıyım, kullandığım tabirler de milletlerarası tabirler. Yaptığım araştırma da bir doktora tezi, dolayısıyla bir etik kurulu da var” formunda karşılık verdi.

“ÇOCUĞA YANLIŞ OLDUĞUNU SÖYLEMİYORSAK BU DA BİR ÇOCUK HAKKI İHLALİ”
Demir, milletvekillerinin çocukların işlediği ağır hatalara ait sorularına, “Ağır ve önemli cürüm işleyen çocuklar birinci kere cürüm işlemiyor. İsimli sisteme dahil olan, alarm olan davranışlar var. Bunu erkenden yakalamak gerekiyor. Çocuk bunu tepkisizlik olarak algılamamalı. Çocuğa yanlış olduğunu söylemiyorsak bu da bir çocuk hakkı ihlali. Çocuk adil bir yargılama sonucunda yaptığı şeyin yanlış olduğunu anlamalı. Araştırmalar ağır kabahatlerde cezaların fazlalığının caydırıcı olmadığını söylüyor” dedi.