Türkiye’de bilinen 6 bin 500 tonluk altın po­tansiyelinin olduğu­nu söyleyen Altın Madenci­leri Derneği (AMD) Başkanı Hasan Yücel, bunun bugün­kü fiyatlarla 1 trilyon doların üzerinde bir pahaya karşılık geldiğini tabir etti. Gelişen tek­noloji ve gerçek siyasetlerle bunu 10-12 bin tona çıkarma potansiyelinin olduğunu ifa­de eden Yücel, “Bu ise 2 tril­yon dolar demek. 10 milyar dolarlık yatırımla yıllık üreti­mimizi 28 tonlardan 100 ton­lara çıkarabiliriz” dedi.

Türki­ye’nin 2025 yılında 28 ton al­tın ürettiğini kaydeden Hasan Yücel, “Bu ölçü, 12 bin ton­luk potansiyelin binde ikisine karşılık geliyor. Tıpkı dönem­de Türkiye yılda 140–150 ton altın ithalatı gerçekleştirdi. Üretimi 28 tondan 100 tona çıkarabilmemiz, yatırım orta­mının oluşturulmasına bağlı” diye konuştu.

Üretimin önündeki engel­leri de sıralayan Yücel, “Altın üretiminin düşük kalmasının nedeni kaynak yetersizliği de­ğil. Etraf hassasiyeti üzerin­den yürüyen tartışmalar, uza­yan müsaade ve prosedür süreçleri, lisansların çok kesimli yapısı, risk sermayesinin süreklilik göstermemesi, toplumda ma­denciliğin gereğince yanlışsız an­laşılmaması üzere yapısal so­runlarımız var” açıklamasın­da bulundu.

’60 MİLYAR DOLARLIK MADEN AÇIĞI­NIN 25 MİLYAR DOLARINI ALTIN OLUŞTURUYOR’

Cari açığın 60 milyar doları­nın maden kaynaklı olduğunu söz eden Hasan Yücel, “60 milyar dolarlık maden açığı­nın 25 milyar dolarını altın, 45 milyar dolarını ise bakır, alü­minyum, demir üzere metaller oluşturuyor. Türkiye bunla­rın tamamını üretebilecek po­tansiyele sahip. Şimdi az toprak elementlerini konuş­muyoruz bile. Örneğin altın­da Türkiye çok şanslı. Zira hem yer altında hem de ‘yastık altında’ altını var” dedi.

‘REZERV 12 BİN TONA ÇIKABİLİR’

Hasan Yücel, “1990’lı yıl­larda yapılan projeksiyonlar Türkiye’nin 6 bin 500 ton altın potansiyeline işaret ediyor. Bu ölçü bugünkü 5 bin do­lar/ons düzeyinden hesap­landığında 1 trilyon doların üzerinde bir ekonomik bedele karşılık geliyor.

Risk sermaye­siyle yapılan çalışmalarla bu­nun bin 500, 2 bin tonluk bö­lümü rezerve dönüştürüldü. Lakin mevcut jeolojik datalar ve saha deneyimi, Türkiye’nin yeraltındaki altın varlığının, gelişen teknolojilerle 12 bin tona kadar çıkabileceğini gös­teriyor. Bu büyüklük, yalnız­ca bir maden potansiyeli değil; hakikat siyasetler ve üretimle Türkiye’nin ekonomik denge­lerini değiştirebilecek strate­jik bir güç manasına geliyor” biçiminde konuştu.

“Türkiye en şanslı ülke”
Hasan Yücel, “kritik mine­raller” çağının başladığına dikkat çekerek, “Örneğin Çin. Bu durumu 1980’lerde öngör­dü ve durum aldı. Hem kay­naklara hakim oldu hem de ra­fineri ve teknoloji yatırımla­rı yaptı. Şu anda Çin’in eli çok güçlü. Türkiye de bu açıdan en şanslı ülkelerden biri; jeolojik potansiyel olarak 80-90 çeşit mineral çeşitliliğine sahibiz” halinde konuştu.

‘100 YIL GERİDEYİZ’

Kritik mineraller alanında ABD ile Çin ortasında büyük bir savaş olduğuna vurgu ya­pan Yücel, “Amerika, teknolo­jik atılım yapmazsa Çin’in her yeri “istila” edeceğini görüyor. Zira Çin, az toprak ele­mentleri üzere kritik kaynak­lara hakim. Biz ise, bu savaşı görürken, hâlâ “Acaba üretsek mi, tabiata dokunmasak mı?” tartışması yapıyorsak, dünya­dan 100 yıl gerideyiz demek­tir” sözlerini kullandı.

‘YERALTININ BİRİNCİ 50–60 METRESİNİ BİLİYORUZ’

Türkiye’nin jeolojik potan­siyelinin çok yüksek olduğu­nu, lakin tam olarak arama yapılamadığının altını çizen Hasan Yücel, “Türkiye’de yer altının yalnızca birinci 50-60 met­resini biliyoruz. Derine inil­diğinde 70-80 çeşit mineralin varlığını öngörüyoruz. Bunun için “risk sermayesine” ihti­yaç var. Madencilikte arama yapmak büyük risk içerir. Ör­neğin 300-350 arama ruhsa­tından yalnızca bir tanesi iş­letmeye dönüşür. Türkiye’de arama faaliyetlerine karşı bi­le bir refleks var. Halbuki arama dediğiniz şey 5-10 santimetre çapında bir sondajla yer altına bakmaktır. Bizim şu an konuş­tuğumuz madenler daima yüze­ye yakın olanlar” dedi

‘RİSK SERMAYESİNDE GERİDE KALDIK’

Dünya genelinde değerli ve metalik maden aramaları­na yıllık yaklaşık 12 milyar do­larlık risk sermayesi ayrıldığı­nı, bunun yüzde 44’ünün altın aramalarında kullanıldığını belirten Yücel, “Türkiye’de ise bugüne kadar: 10 milyar do­lar üretim yatırımı, 2 milyar dolar arama yatırımı yapıldı. Yani yıllık 28 tonluk üretimin ardında 12 milyar dolarlık bir sermaye riski bulunuyor” dedi.

Türkiye’de altın arama­larına ayrılan yıllık risk ser­mayesi sadece 40 milyon do­lar düzeyinde kaldığını lisana getiren Yücel, “Bu dünya ge­nelinde altın aramalarına ay­rılan toplam kaynağın yalnızca binde 7’sine karşılık geliyor. Bu tablo, Türkiye’nin sahip olduğu güçlü jeolojik potan­siyele karşın arama yatırım­larında global ölçekte yete­rince hisse alamadığını ve bu alanda önemli bir yatırım açığı bulunduğunu açıkça ortaya koyuyor” diye konuştu.

ÜRETİMİN YÜZDE 60’I YERLİ

Hasan Yücel, “28 tonluk üretimin yaklaşık yüzde 60’ı yerli şirketler, yüzde 40’ı ya­bancı sermayeli şirketler ta­rafından gerçekleştiriliyor. Yabancı sermayeye yönelik toplumsal bir refleks olduğu görülüyor. Fakat bu serma­yeyi dışlamak tahlil değil­dir. Hem arama teknolojile­rine hem de risk sermayesine muhtaçlık var. Yabancı sermaye, yerli paydaşlık modelleriyle teşvik edilebilir. Yabancı ser­mayeli şirketler Türkiye’de Türk Ticaret Kanunu’na nazaran kurulmakta ve yerli şirketler­le tıpkı vergilere tabidir. Kâr transferleri de vergilendiri­lerek yapılıyor” açıklamasın­da bulundu.

Altının, katma pahası en yüksek madenlerin başın­da geldiğine değinen Yücel, “2025 yılında Türkiye’nin 273 milyar dolarlık ihracatında, 1 kg ihracatın ortalama bedeli 1.5 dolarken, 1 kg altının de­ğeri yaklaşık 110 bin dolar. Al­tını, kilogram başına yaklaşık 650 dolar ile mücevherat ve 100 dolar civarıyla İHA–Sİ­HA üzere savunma sanayi ürün­leri izliyor. Bu tablo, dış ticaret açığını kapatmanın yolunun yükte hafif, pahada ağır üre­timden geçtiğini açıkça orta­ya koymaktadır. Altın Maden­cileri Derneği olarak hedefi­miz; altından kaynaklanan dış ticaret açığını azaltmak” dedi.

‘MADEN ÇIKARMA ALANLARI KISITLI’

Türkiye’de maden arama ruhsatı verilirken ulusal parklar, sit alanları, mutlak ve kısa–orta aralıklı su havzaları ile gen müdafaa alanları üzere madenciliğe kısıtlı bölgelerde ruhsat verilmediğine dikkat çeken Yücel: “Maden çıkarımı için kullanılan alanlar, ülke yüzölçümünün sadece binde 1.8’i seviyesinde. Orman alanlarının ise yaklaşık binde 3’ü, madencilik faaliyetleri için süreksiz olarak kullanılıyor.”

‘FİYAT YÜKSELDİKÇE HİSSE ARTIYOR’

Madencilerin, sanayicilerin ödediği 4 kalem vergiye ek olarak ruhsat, orman müsaade, rehabilitasyon ve devlet hakkı dahil toplam 8 kalem vergi ödediğine vurgu yapan Yücel, “Ayrıca altın madenciliğinde devletin hissesi sabit değil. Fiyat yükseldikçe otomatik olarak artıyor. Onsu 3 bin 500 dolar ortalama düzeyindeyken yüzde 19 olan devlet hakkı, 4 bin dolar ortalamada yüzde 23’e, 5 bin dolar düzeyinde ise yaklaşık yüzde 25’e çıkıyor. Madencilikte dünyanın en yüksek devlet hakkı, orman müsaade bedelleri ve kurumlar vergisi Türkiye’de uygulanıyor” dedi.