Kriz büyüyor… Özel sermaye piyasasında zombi istilası
Özel sermaye bölümü, likidite sıkışıklığı ve yatırımcı ilgisinde yaşanan azalma sebebiyle tarihinin en büyük ayrımlarından birini yaşıyor. Kesimde “yaşayan ölüler” olarak isimlendirilen zombi firmaların sayısı süratle artıyor.
Forbes’tan Hank Tucker’ın haberine nazaran krizin en somut örneklerinden biri, New York merkezli Vestar Capital’de yaşandı. Onlarca yıllık büyüme geçmişine sahip olan firma, geçtiğimiz yıl sonlu ortaklarına (yatırımcılarına) şaşırtan bir ileti göndererek sekizinci fonunu oluşturma planlarını rafa kaldırdığını, bunun yerine mevcut portföyünü güzelleştirmeye odaklanacağını duyurdu. Firmanın 2018’de 1,1 milyar dolarla kurduğu son fonu, S&P 500 endeksinin birebir devirdeki yüzde 14’lük ortalama getirisinin çok altında kalarak yüzde 7,7’lik bir iç randıman oranıyla (IRR) düşük performans sergiledi.
ZOMBİ ÇAĞI
1988’de, özel sermayenin birinci patlama yaptığı ve “kaldıraçlı satın almaların” (LBO) efsaneleştiği devirde kurulan Vestar, Birds Eye Foods’u 175 milyon dolara alıp 1,3 milyar dolara satmak üzere büyük başarılara imza atmıştı. Lakin bugün firma, zerzevat yemekleri markası Dr. Praeger’s ve dondurulmuş meyve işleyicisi Titan üzere son 13 yılda edindiği 12 şirkete odaklanmış durumda. 2023’ten bu yana tek bir yeni yatırım yapmayan firma, 2025’te yalnızca bir satış gerçekleştirebildi. Vestar’ın idaresi altındaki varlıklar, 15 yıl evvelki 7 milyar dolar düzeyinden 2024 prestijiyle 3,3 milyar dolara geriledi.
Vestar’ın durumu münferit değil. Kuzey Amerika ve Avrupa genelinde benzeri kıssalar yaşanıyor. Bain & Co. raporuna nazaran, geçen yıl piyasada toplam 3,3 trilyon dolar toplamaya çalışan 18 binden fazla özel sermaye fonu bulunuyordu. Fakat projeksiyonlar, toplanan ölçünün hedeflenenin yalnızca üçte biri olacağını gösteriyor.
Özel sermaye tahlil firması Preqin datalarına nazaran, 2025’te kapanan bir fonun ortalama fon toplama mühleti 23 aya çıktı. Bu mühlet 2021’de 16 aydı. Ayrıyeten, 2021’de 2 bin 679 fon toplam 807 milyar dolar toplarken, 2025’te 1.191 fon yalnızca 661 milyar dolara ulaşabildi.
