TBMM’de Suça Sürüklenen Çocuklara Ait Araştırma Komisyonu’nda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, kurul üyesi milletvekillerine sunum yaptı.

Bakan Göktaş’ın ardından ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürü Hasan Basri Alagöz ve Bakan Danışmanı Doç. Dr. Yasemin Abayhan sunum yaptı.

“KORUYUCU VE ÖNLEYİCİ TOPLUMSAL DAYANAK DÜZENEKLERİNİN GÜÇLENDİRİLMESİNE ÇALIŞIYORUZ”

Alagöz, çocuk müdafaa siyasetlerini üç ana eksen üzerinden yürüttüğünü belirterek, gözetici ve önleyici hizmetler kapsamında ihmal, istismar, suça sürüklenme ve dijital risklere karşı erken tespit ve müdahale düzeneklerinin güçlendirildiğini; ÇOKİM’ler, toplumsal hizmet merkezleri, Çocuklar İnançta grupları ve dijital ihbar platformlarıyla bugüne kadar yüz binlerce çocuğa izleme, müdahale ve takviye sağlandığını belirtti.

Aile odaklı hizmetlerde temel gayenin her çocuğun aile ortamında bakımının sağlanması olduğunu vurgulayan Alagöz, toplumsal ve ekonomik dayanak, hami aile ve evlat edinme modellerinin yaygınlaştırıldığını, aile odaklı hizmetlerin oranının 2002’de yüzde 39 iken bugün yüzde 93’e ulaştığını bildirdi.

Dijital dünyada çocukların korunmasına yönelik yaş doğrulama, ebeveyn denetimi ve oyun derecelendirmesi içeren toplumsal medya düzenlemesinin Meclis’e sunulmasının beklendiği kaydedilirken, esirgeyici aile sayısının 10 bini aştığı, evlat edinilen çocuk sayısının ise 2025 prestijiyle 20 bini geçtiği söz edildi.

Çocuğun suça sürüklenmesi risk haritası başlığındaki çalışmalarını komite üyeleri ile paylaşan Doç. Dr. Yasemin Abayhan, uyguladıkları çalışmada husus kullanımı, ailede şiddet hikayesi, göç hikayesi, yoksulluk, bölgenin cürüm oranı, ihmal, istismar üzere çok sayıda gösterge kullandıklarını belirtti.

Abayhan, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında çocukların ruhsal, fizikî ve toplumsal uygunluk hallerini muhafazaya yönelik çalıştıklarını belirterek, bu haritada 23 toplumsal göstergenin kullanıldığını, farklı kamu kurumlarından alınan dataların entegrasyonu ile Türkiye’deki 22,5 milyon çocuğun yaşadığı haneler için risk puanları hesaplandığını söyledi.

Pilot uygulamaların Ankara Sincan, Gölbaşı, Şanlıurfa Karaköprü ve Tunceli’de yapıldığını aktaran Abayhan, elde edilen bilgilerle alandaki meslek elemanlarının risk değerlendirmeleri ortasında yüksek korelasyon bulunduğunu söz etti.

Abayhan, risk haritalarının çocukların kesinlikle suça sürükleneceği manasına gelmediğini, erken tespit, hami ve önleyici toplumsal takviye düzeneklerinin güçlendirilmesiyle bu risklerin azaltılabileceğini vurguladı.

“SOSYAL MEDYANIN BU MAKUS GÜCÜNDEN ÇOCUKLARI KORUMAZSAK YANLIŞ YOLDAYIZ”

CHP Kocaeli Milletvekili Mühip Kanko, Bakan Göktaş’a Belçika’da da parlamenter olarak vazife yaptığı devri hatırlatarak, “Orada durum nedir? Yüzde 12 üzere bir artıştan kelam ediliyor lakin Türkiye’de bu oran daha yüksek bilhassa son iki yılda. Toplumsal yardım alan ailelerde suça sürüklenen çocuk var mı? Bununla ilgili bir gösterge yapıldı mı? Son yıllarda suça sürüklenen çocuk sayısındaki bu artışın en kıymetli nedenleri olarak bir Bakan olarak izleniminiz nedir?” diye sordu.

Bakan Göktaş ise şunları söyledi:

– “Hiç olmadığı kadar sokak çeteleri arttı Belçika’da da dünyada da. Banliyo hareketleri her vakit oldu ancak artış her yerde var. Toplumsal medyanın gücünü azımsamamak lazım. Depresyon sahibi çocuklar daha fazla oranda suça sürükleniyor. Toplumsal medya da bu anksiyeteyi arttırıyor. Elimizden geleni yapıyoruz lakin elimizde sihirli bir değnek yok ailelere de çok büyük sorumluluk düşüyor.

– İçeriklere baktığımızda çok ağır bir silah kullanımı var. Neyi izlerseniz onu rol model alırsınız. Toplumsal medyadan çocukları çok küçük sayılar teklif ederek bir ‘hikayenin kahramanı’ olmaya davet ediyor. Toplumsal medyanın bu makus gücünden çocukları korumazsak yanlış yoldayız. Ailenin yeni bir bakıcı modeli olarak telefonu kullanmasını riskli buluyoruz.”

CHP Muğla Milletvekili Gizem Özcan, Portekiz modelinden örnek vererek, “Bu modelde cezai evreye gelmeden kabahatin önlenmesini merkezi hükümet ve yerelin birlikte çalışması ile yürütülüyor. Türkiye’de sistem hata olduktan sonra birinci temasını yapıyor. Burada amaçlanan ise çocuğun cezai yaptırımlarla en geç evrede tanışması ya da tanışmaması. Burada değerli bir nokta yerel yönetimlerle iş birliği yapılması. Lokal idarelerle bir temasınız oldu mu?” diye sordu.

“MECLİS’İN BİR KİLOMETRE ÖTESİNDE ÖBÜR ÇOCUKLAR İSTİSMARA UĞRUYOR MU?”

CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu, “Çocuklar suça sürükleniyorsa, cezaevinde kalıyorsa burada en değerli sorumlulardan birisi bakanlığınızdır” dedi. Son günlerde çocuk istismarı ve çocuk personelliği yaparken ölen çocuklardan örnekler veren Bankoğlu, “Tüm bunlar bize tedbire sistemlerinizin çalışmadığını gösteriyor. Sizin toplumsal hizmet müdürlüğünüz ne yapıyor? Özvgüyle bahsedilen bu ‘Aile Yılı’nda neden sistemleriniz çalışmadı da her alanda artış var? Çocuğu suça sürüklenmeden evvel muhafazamız lazım. Ankara’da gece kulüplerinde çocuklar şikayetçi olmasalardı ne olacaktı? Çocuklar evvel toplumsal hizmetle değil kollukla tanışıyor. Televizyon yayını diyorsunuz RTÜK sizin elinizde değil mi, kapatın. Siyasi yayınlara uyguladıklarınız madem bu kadar değerliyse buna da uygulayın” sözleriyle reaksiyon gösterdi.

Bankoğlu, “Şunu çok merak ediyorum; Ankara’da bir gece kulübünde operasyon düzenleniyor. Hangi cürmü sayayım; fuhuş, uyuşturucu, çocuk istismarı, bayan istismarı… Bu çocuklar şikayetçi olmadan evvel neredesiniz? 24 yıldır iktidardaysanız bunun sorumluluğu da sizde. AKP’nin bakanına ben bunu sormak zorundayım. Meclis’in bir kilometre ötesinde diğer çocuklar istismara uğruyor mu?” dedi.

Konuşmasına AKP’li milletvekillerinin reaksiyon göstermesi üzerine Bankoğlu, “Pavyondaki kız çocuklarının istismara uğramasından rahatsız olmuyorsunuz da konuşmamdan mı rahatsız oluyorsunuz? Dinlemek istemeyen AKP’li milletvekilleri çıkabilir. Bakan bana cevap verecek nitelikte bir insan” dedi.

Geçtiğimiz komisyonlarda da Komisyon Başkanı ve AKP İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut’un komitesi yönetme haline yönelik tenkitler bu komitede da devam etti. Bankoğlu, “Annem, babam, öğretmenim değilsiniz. Nasıl konuşacağıma ben karar veririm” dedi. CHP Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez de Durgut’a yönelik, “Yönetebilirseniz çok sevineceğiz” sözleri ile reaksiyon gösterdi.

AKP İstanbul Milletvekili Şengül Karslı ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Eyüpsultan’da bulunan bir kreşte yaşadığı sav edilen istismar olayına ait Bakan Göktaş’a, “Çocukları emanet ettiğimiz bu merkezler sizden de müsaade almış mı? Siz bu müsaade sürecinde orada çalışan işçinin geçmiş taramaları ve ruhsal yeterliliği konusunda bir önleyici, bağlayıcı, kontrol sistemi uyguluyor musunuz?” diye sordu.

“NASIL OY KULLANMAK, OTOMOBİL SÜRMEK İÇİN SINIRLAMA VARSA DİJİTALLEŞME İÇİN DE OLMASI LAZIM”

Milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Bakan Göktaş, “Buradan bir çocuk muhafaza paketi ve önlem kararlarının uygulanmasını bekliyorum. Vakit zaman aksaklıklarda karşılaşıyoruz. Dijitalleşmede eksikliklerimiz var. Buradaki yapan tenkitlerin hepsi başımızın üstüne” dedi.

Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

– “Biz aile dedikçe ‘kutsal aile’ diyenler oldu. Sağlıklı ve güçlü ailelerde bunlar yoktu, ataerkil yapılarda bile hürmet o kadar oluşuyor ki suça eğilim artıyor. Evlat edinmede 0-3 yaş ve kız çocuk talebi çok fazla. Bunun ayrımının yapılmaması lazım. Evlat edinme süreci uzun bir süreç. Çocuklar İnançta takımlarımız 19 binin üzerinde çocuğa bu yıl içerisinde müdahale etti.

– Çocuklar bir kimlik belirleme maksadıyla çetelerin eline düşebiliyor o yüzden sağlıklı ve güçlü aileleri inşa edelim diyoruz. Aile yanında bakabileceğimiz çocuklara aile içinde bakmaya çalışıyoruz bunları da daima denetliyoruz. Çocuk okula tertipli gitmiyorsa o yardım kesiliyor. Aile içi diyaloğu kıymetlendiriyoruz.”

Bakan Göktaş, “Dijital çağ o kadar süratli ilerliyor ki çocuklar bizden daha kabiliyetli. O şiddet içerikleri algoritmalarla birlikte daha fazla karşılarına çıkıyor. Son yıllarda şiddet olaylarının görünürlüğünün artması toplumsal hizmet modellerinin de değişmesini sağlıyor. Ergenlere yönelik fiyatsız psikososyal takviye sağlıyoruz, bazen de online olarak sağlıyoruz. Biz aile odaklı çalışma derken bunları da kastediyoruz” dedi.

Sosyal medyada yaş sınırlamasına ait ise Bakan Göktaş, “Nasıl oy kullanmak, otomobil sürmek için sınırlama varsa dijitalleşme için de olması lazım. Ailesi ‘ne hoş ağlamıyor’ diyor ancak öbür meseleler ortaya çıkıyor. Biz toplumsal medya platformlarının algoritmalarının güçlü olduğunu söylüyoruz. Nasıl Gazze’deki soykırımı göstermiyorsan çocuklarımıza da şiddet içeriklerini gösterme diyoruz. Yaş sonu belirtilmemiş oyunların Türkiye’ye girmemesini istiyoruz. Birebir vakitte interneti inançlı kullanmaları için de eğitim vermeliyiz yoksa biz internet düşmanı değiliz” dedi.

“DAVA AÇILDIĞI TAKDİRDE DAVAYA MÜDAHİL OLACAĞIZ”

İBB kreşindeki savlara ait ise Bakan Göktaş, “Belediyelerin bu kuruluşları kendilerinin açma yetkileri yok. Bahse husus olan yer de mevcut mevzuatın etrafından dolanarak isminin değiştirilmesi için açılan bir kreş. En ufak bir tez bile bizim için değerli. Dava açıldığı takdirde davaya müdahil olacağız. 30 Aralık’ta olan bir olay ve maalesef kameranın görmediği bir alanda olduğu söyleniyor. Ailenin kendisi tespit etmiş. Valilik bir teftiş sürecine başladı. Senin benim ihmalim diye bir şey olamaz. Bir ihmal ve ihbarda bilhassa çocuklarımızın yanındayız” dedi.

Bakan Göktaş Ankara’daki gece kulübündeki istismar olayına ait ise, “İki dava var orada. Davalardan bir adedinde yargı süreci devam ediyor, zımnilik kararı devam ediyor. Basında çıkan haberlerin de yüzde 80’i gerçek değil” tabirlerini kullandı.