Küresel ölçekte derin­leşen iklim krizi, artan kaynak baskısı ve jeo­politik kırılganlıklar, sürdürü­lebilirliği şirketlerin ajandasın­dan çıkarıp ekonomik sistemin merkezine yerleştiriyor. Avru­pa Yeşil Mutabakatı, Sonda Karbon Düzenleme Mekaniz­ması (SKDM), Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve karbon fiyat­laması üzere araçlar, artık yalnız­ca etraf siyasetlerinin değil, ticaretin ve rekabetin de belir­leyicisi.

Dünya’dan Başak Parıltı Gökçam’ın haberine nazaran, Türkiye de bu dönü­şümün dışında değil. Temmuz ayında yürürlüğe giren İklim Kanunu, 2053 Net Sıfır Emis­yon amacı doğrultusunda uzun müddettir beklenen çerçeveyi oluşturur­ken, iş dünyası için de yeni bir oyun alanı tanımlıyor.

Sürdürülebilir Kalkınma Maksatları (SKA) doğrultusun­da Türkiye’nin nere­de durduğunu, dön­güsel iktisattan ESG yatırımlarına, yenilenebi­lir güçten adil geçişe kadar yeşil dönüşümün tüm başlıkla­rını SKD Türkiye Yönetim Ku­rulu Başkanı Ediz Günsel ile ko­nuştuk. Günsel’e nazaran sürdürü­lebilirlik artık istekli bir tercih değil, ‘yeni iktisadın dili’.

ŞİRKETLERİN YÜZDE 39’U PLANA SAHİP DEĞİL

Türkiye’nin sürdürülebi­lir kalkınma seyahatinde son yıllarda bariz bir ivme ya­kaladığını vurgulayan Günsel, SKD Türkiye’nin 2025 Kurum­sal Sürdürülebilirlik Olgun­luk Anketi’nin bu dönüşümü net biçimde ortaya koyduğunu söyledi. Ankete nazaran, Türkiye iktisadının yaklaşık dörtte birini temsil eden SKD üyele­rinin yüzde 84’ü iş stratejileri­ni sürdürülebilirlik odağında güncellerken, yüzde 79’u kar­bon ayak izini ölçmeye başla­mış durumda.

Buna rağmen şirketlerin yüz­de 39’unun hâlâ iklim geçiş pla­nına sahip olmaması, dönüşü­mün hızlanması için güçlü li­derlik ve net yol haritalarına muhtaçlık olduğunu gösteriyor. Temmuz ayında yürürlüğe gi­ren İklim Kanunu’nun bu nok­tada tarihi bir adım olduğunun altını çizen Günsel, “Karbon fi­yat­lama­sı, ETS ve net sıfır hedefle­riyle kanun, hem ka­mu hem de iş dünyası için 2053 gayesi doğrultusunda bir pusula niteliğinde” dedi.

YALNIZCA TÜRKİYE’YE HAS DEĞİL

Döngüsel ekono­mi başlığında ise tablo daha temkinli. SKD Türkiye’nin ve­rilerine nazaran şirket­lerin sırf yüzde 8’i döngüsel malze­me kullanırken, atık azaltımı amacı belir­leyenlerin oranı yüzde 41 se­viyesinde. Global ölçekte ge­ri dönüşüm oranlarının da yüzde 3–4 bandında sey­retmesi, sorunun sadece Türkiye’ye mahsus olmadı­ğını ortaya koyuyor.

Bu noktada Sıfır Atık Hare­keti’nin yedi yıldır far­kındalık yarattığını ha­tırlatan Günsel, “Ulu­sal Döngüsel İktisat Stratejisi ve Hareket Pla­nı (UDESEP 2025–28) da değerli bir ivme sağla­yacak. Döngüsellik sadece atığı azaltmak değil, kaynakla­rı tekrar tanımlamak ve ve­rimlilikten dayanıklılığa geç­mek demek. Bu dönüşüm, çev­resel olduğu kadar ekonomik dayanıklılığı da güçlendire­cek” diye konuştu.

10 YILDA AMAÇ İŞ DÜNYASINI DÖNÜŞÜMÜN ÖNCÜSÜ YAPMAK

SKD Türkiye’nin önümüz­deki 10 yıllık vizyonunun, Türkiye’nin 2053 Net Sıfır gayesi doğrultusunda iş dün­yasının dönüşüm kapasite­sini büyütmek olduğunu be­lirten Günsel, “Net sıfır, tabiat olumlu ve eşitlik merkezinde projelere odaklanacağız. Sus­tainHUB Academy, Sector Connect ve Genç Tesir Progra­mı üzere teşebbüslerle şirketle­rin yetkinliklerini artırmayı ve yeni kuşak sürdürülebilirlik önderleri yetiştirmeyi hedefli­yoruz. Biz sürdürülebilirliği sırf teknik bir alan ola­rak görmüyoruz. 20’nci yıl iti­barıyla ‘sürdürülebilirliği ka­musal lisanın kesimi haline ge­tirecek’ kültürel bir teşebbüs de yolda” dedi.

YENİLENEBİLİRDE BÜYÜK POTANSİYEL

Türkiye’nin bugün Avru­pa’nın en büyük beşinci yenile­nebilir güç üreticisi olduğu­nu da hatırlatan Günsel, kurulu gücün yüzde 61’inin pak kay­naklardan oluştuğunu belirt­ti ve ekledi: “Ancak 2035 için hedeflenen 120 bin megavatlık rüzgâr ve güneş kapasitesi için yatırım suratının artması kaide. Öngörülebilir piyasa yapısı, iletim altyapısı ve uzun vade­li finansman gereksinimi en kritik başlıklar ortasında. Türkiye bu potansiyeli yanlışsız değerlendi­rirse, yenilenebilir güç ekip­manlarında da bir üretim üssü­ne dönüşebilir. Bu da Türkiye için ekonomik ve stratejik bir avantaj yaratır” dedi.

‘TÜRKİYE İSTİKAMET VEREN BİR AKTÖR OLABİLİR’

Sürdürülebilir kalkınmanın muvaffakiyetinin, kamu ve özel bölümün birlikte düşünme ve üretme kapasitesine bağlı olduğunu belirten SKD Başkanı Ediz Günsel, “Döngüsel iktisat, su idaresi, bayan istihdamı ve afet sonrası atık idaresi üzere alanlarda yürüttükleri projelerle alandan gelen bilgiyi siyaset süreçlerine taşıdıklarını anlatıyor. 2025’te Brezilya’da yapılacak COP30’un ve Türkiye’nin COP31 mesken sahipliği adaylığının da stratejik değer taşıyor. Türkiye bu süreçte pasif bir izleyici değil, taraf veren bir aktör olabilir” dedi.

ÖZEL DAL DÖNÜŞÜMÜN MERKEZİNDE

İklim değişikliğiyle çabada özel kesimin rolünü ‘dönüşümün kalbi’ olarak tanımlayan SKD Türkiye Yönetim Kurulu Lideri Ediz Günsel, “SKDM ve ETS üzere düzenlemeler artık birer maliyet değil, rekabet avantajı yaratan stratejik araçlar oldu. Büyük şirketlerin tedarik zincirlerini dönüştürmesi ve finans dalının sürdürülebilir yatırımları desteklemesiyle zincirleme bir tesir oluştu” vurgusunu yaptı.

Türkiye’de ESG yatırımlarına ilginin arttığını lakin şimdi kâfi düzeyde olmadığını belirten SKD Türkiye Yönetim Kurulu Lideri Ediz Günsel, global ölçekte 4,2 trilyon dolarlık finansman açığına karşılık tesir yatırımlarının 1,6 trilyon dolar düzeyinde olduğunu söyleyerek, “Türkiye’de bu sayının 97 milyon euro’da kalması, gidilecek uzun yolu gösteriyor. Adil geçiş ise yeşil dönüşümün toplumsal boyutunu oluşturuyor. Yeni İklim Kanunu’yla karbon piyasalarından elde edilecek gelirlerin yüzde 10’unun adil geçiş projelerine ayrılacak olması, bu açıdan değerli bir eşik olarak öne çıkıyor” değerlendirmesinde bulundu.