Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), hakim ve savcıların toplumsal medya paylaşımlarının şahsî alanla hudutlu olmadığını belirterek, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığına ziyan verebilecek paylaşım ve etkileşimlerden kaçınılması gerekliliğine ait bir yazı paylaştı.

HSK, hakim ve savcıların toplumsal medya kullanımına ait prensip ve sonları hatırlatan bir açıklama yayımladı. HSK Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu imzasıyla dağıtıma gönderilen yazıda, yargı mensuplarının toplumsal medya ve dijital ağlardaki paylaşımlarının yargının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve toplum nezdindeki güvenilirliği üzerinde direkt tesirli olduğu vurgulandı.

Açıklamada, Anayasa’nın 9’uncu ve 138’inci unsurları uyarınca yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığı hatırlatılarak, hakim ve savcılara tanınan anayasal teminatın bir ayrıcalık değil, yargıya duyulan itimadı müdafaaya yönelik bir sorumluluk olduğu tabir edildi. Yargı etiği prensiplerinin belirlenmesinin HSK’nın misyonları ortasında yer aldığına dikkat çekildi. Açıklamada şu tabirlere yer verildi:

ANAYASAL TEMİNAT VE YARGI ETİĞİ VURGUSU

“Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, yargı yetkisinin Türk Milleti ismine bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağını, yargıçların misyonlarında Anayasa’ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine nazaran karar vereceklerini teminat altına almıştır. Anayasa’nın 9’uncu ve 138’inci unsurlarında tabirini bulan bu teminat, yargı yetkisinin hiçbir organ, makam, merci yahut kişinin müdahalesine açık olmadığını ortaya koymaktadır. Lakin yargıçlara tanınan bu anayasal teminat, bir ayrıcalık olmayıp yargıya duyulan inancın korunması emeliyle yüklenmiş bir sorumluluğun tabiridir. Bundan dolayıdır ki yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı, sırf yargısal faaliyet sonucunda verilen kararlarla değil, yargıçların ve savcıların mesleksel ve ferdî davranışlarının tamamında sergiledikleri etik duruşla mana ve kıymet kazanmaktadır.

6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu uyarınca, yargı etiği unsurlarının belirlenmesi Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun misyon ve yetkileri ortasında yer almaktadır. Bu kapsamda kabul edilmiş olan Türk Yargı Etiği Bildirgesi, yargıçların ve savcıların vazifelerini ifa ederken uymakla yükümlü oldukları etik çerçeveyi açık, sistematik ve bağlayıcı biçimde ortaya koymakta; adaletin en hassas ve gerçek biçimde tecellisini sağlama sorumluluğunu taşıyan yargı mensuplarının, tüm süreç, karar ve davranışlarının insan ve toplum hayatı üzerindeki tesirlerini gözeterek hareket etmelerini temel almaktadır. Bu kapsamda, yargıçların ve savcıların toplum nezdindeki saygınlıklarının ve güvenilirliklerinin korunmasının tıpkı vakitte Türk yargısının prestijini direkt güçlendirdiği bilhassa vurgulanmaktadır. Dijital irtibat araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, toplumsal medya ve gibisi dijital ağlar yargı mensuplarının kelam, davranış ve tavırlarının görünürlüğünü ve tesirini kıymetli ölçüde artırmıştır.

Hâkim ve savcıların tabir özgürlüğü gerek ulusal gerekse milletlerarası seviyede teminat altında bulunmaktadır. Bununla birlikte, hâkimlik ve savcılık mesleğinin kendine mahsus yapısı nedeniyle yargıçlar ve savcıların söz özgürlüğü bakımından birtakım sınırlamalar ve hal kurallarının öngörülmesi, milletlerarası hukuk uygulamalarında da üzerinde değerle durulan bir konudur. Türk Yargı Etiği Bildirgesi’nde de açıkça tabir edildiği üzere; toplumsal medya başta olmak üzere kitle irtibat araçları vasıtasıyla yapılan yorum, kıymetlendirme, paylaşım, beğeni ve etkileşimler birden fazla vakit yargı mensubunun şahsî alanıyla hudutlu kalmamakta, çarçabuk bağlamından koparılabilmekte ve yargıya duyulan inanç üzerinde direkt tesirli olabilmektedir. Bu prestijle, yargıçların ve savcıların toplumsal medya kullanımında sadece fiili tarafsızlık ve bağımsızlıkla yetinmeyip, her durumda tarafsızlık ve bağımsızlık görünümünü müdafaa yükümlülüğünü de gözetmeleri büyük değer taşımaktadır.

Sosyal medya ve dijital ağları kullanırken yaşanabilecek tereddütleri gidermek ve yargıçlar ile savcılara yol göstermek emeliyle hazırlanan ‘Türk Yargı Etiği Bildirgesi Kapsamında Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’, Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu’nun 08.03.2022 tarihli ve 639 sayılı kararı ile kabul edilmiş olup, 21.04.2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Türk Yargı Etiği Bildirgesi Kapsamında Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’nde de detaylı biçimde düzenlendiği üzere toplumsal medya ve dijital ağlardaki hesapların oluşturulmasından, paylaşımların içeriğine, sanal arkadaşlık, takip ve etkileşim bağlarından, fotoğraf, görüntü ve gibisi görsel paylaşımlara kadar dijital dünyadaki tüm davranışlarında, hâkim ve savcıların yargıyı temsil ettiklerinin şuuruyla, seçici, ihtiyatlı ve ihtimamlı hareket etmeleri beklenmektedir. Ayrıyeten, bu mecralarda yapılan paylaşımların, silinmiş olsalar dahi dijital dünyada varlıklarını sürdürebileceği ve uzun müddet kamuoyu algısı üzerinde tesirli olabileceği hususu da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu kapsamda, Konseyimize intikal eden birtakım müracaatlar ile yazılı ve görsel basında yer alan değerlendirmelerden, hâkim ve savcılarımızın toplumsal medya kullanımına ait prensip ve sonlar konusunda vakit zaman tereddüt yaşayabildikleri anlaşılmaktadır. Bu durum, Türk Yargı Etiği Bildirgesi ile Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’nin yol gösterici niteliğinin bir defa daha hatırlatılmasını ve mesleksel hassasiyetlere ait farkındalığın güçlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMLARINDA TARAFSIZLIK VE GÖRÜNÜM UYARISI

Bu çerçevede bilhassa; Toplumsal medya ve dijital ağlarda yapılan paylaşımların, yorumların, beğeni ve etkileşimlerin, yargıçların ve savcıların şahsî alanıyla hudutlu olmadığı; bunun yargı mensubu kimliği ve yargısal statüden bağımsız düşünülemeyeceği ve yargıya duyulan itimadı direkt etkileyebileceği, devam eden yahut ileride görülmesi olası soruşturma ve davalara, taraflara, vekillere ya da toplumsal ve siyasi nitelik taşıyan olaylara ait paylaşımların, tarafsızlığı ve tarafsızlık görünümünü zedeleyebileceği, yargısal sıfatla kullanılan yerlerin, duruşma salonlarının, adliye binalarının ve yargısal otoriteyi temsil eden cübbe, kürsü ve gibisi sembollerin toplumsal medya paylaşımlarına husus edilmesinin, paylaşımın gayesi ve içeriğinden bağımsız olarak makul ve bilgili bir gözlemci nezdinde yargı yetkisinin ferdî yahut toplumsal ilgilere mevzu edildiği izlenimini doğurabileceği ve bu nedenle bu tıp paylaşımlarda ayrıyeten hassasiyet gösterilmesi gerektiği, yargısal süreçlere, saklı kalması gereken bilgi ve dokümanlara yahut ferdî bilgilere ait konuların, toplumsal medya ya da öteki bir dijital mecrada direkt yahut dolaylı halde ifşa edilmemesi gerektiği, toplumsal medya üzerinden kurulan arkadaşlık, takip ve etkileşim bağlantılarının, hâkim ve savcıların süreç ve kararlarının bu bağlardan etkilendiği ya da etkilenebileceği istikametinde bir izlenim doğurmaya elverişli hâle gelmemesi; bu tıp dijital ilgilerin kamuoyunda nasıl algılanabileceği konusunun da gözetilerek ihtiyatlı olunmasının etik sorumluluğun doğal bir gereği olduğu,
konuları bilhassa dikkate alınmalıdır.

Bu kapsamda, hakim ve savcılarımızın; Türk Yargı Etiği Bildirgesi, Türk Yargı Etiği Bildirgesi Rehberi ve Toplumsal Medya Kullanım Rehberi’ni birlikte dikkate alarak, toplumsal medya ve dijital ağların kullanımında azami dikkat ve itinası göstermeleri; fiilî tarafsızlığın yanı sıra tarafsız görünme yükümlülüğünü de her hâl ve kaidede gözetmeleri; yargının bağımsızlığına, tarafsızlığına ve toplum nezdindeki güvenilirliğine ziyan verebilecek her türlü paylaşım ve etkileşimden titizlikle kaçınmaları hususu değerle hatırlatılmaktadır. Keyfiyetin nezdinizde misyon yapan tüm hâkim ve savcılara duyurulması konusunda bilgilerini ve gereğini arz ve rica ederim.”