Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sık sık lisana getirdiği mevzu olan nüfusumuzdaki artış oranının düşmesi gerçek bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. AKP iktidara geldiğinde Türkiye’nin nüfusu 65 milyon civarında idi. O yıllarda dahi her yıl ortalama olarak 1.2 milyonun üzerinde çocuk dünyaya geliyordu. Hatta 2014 yılında doğan bebek sayısı 1 milyon 345 bin olmuş ve rekor kırılmıştı.

Nüfusumuz AKP iktidarı devrinde 65 milyondan 86 milyona çıktığı halde 2025 yılında doğan bebek sayısı 900 bin civarına düştü. Yani doğan bebek oranın yaklaşık 400 bin azalma var.

2002 Yılı Evlenme ve Boşanma İstatistikleri

*Evlenen Çift Sayısı: 510 bin 155
*Boşanan Çift Sayısı: 95 bin 323

2024 Yılı Verileri

*Evlenen Çift Sayısı: 568 bin 395
*Boşanan Çift Sayısı: 187 bin 343 (Bu sayı, Türkiye tarihinde kaydedilen en yüksek boşanma sayılarından biri olarak dikkat çekiyor).

22 yılda nüfus yüzde 25 artarken evlenme oranındaki artış yüzde 11’lerde kaldı. Ayrıyeten boşanma oranı da yüzde 50 arttı.

Sonuç olarak az evlilik, az çocuk sahibi olma ve çok boşanma durumu kelam konusu. Bunun en değerli sebebinin ekonomik sebepler olduğunu söylemek her halde yanlış olmaz.

Evet Cumhurbaşkanı Erdoğan bu sıkıntıya haklı olarak dikkat çekiyor ancak ülke iktisadı inanç vermedikçe, dış borcumuz arttıkça, gelir seviyesi düştükçe, adalete olan inanç azaldıkça nüfusun artmaması da çok doğal değil mi?

Hiç kimse Cumhurbaşkanı istedi diye çocuk sahibi olmaz. Erdoğan’ın 3-5 çocuk istemesi sonucu değiştirmiyor zira herkes “Cumhurbaşkanı istiyor ancak doğacak çocuğa o bakmıyor” cümlesini kuruyor.

Yuva kurmak toplumumuzda hala kıymetli fakat evlilik maliyetleri o kadar arttı ki devlet teşvikleri adeta devede kulak kalıyor.

Erdoğan 2025’i aile yılı olarak ilan etmişse de 2025 yılının aileler açısında çok büyük bir değişimle sonuçlandığını söylemek mümkün değil.

Her evli çift doğal olarak çocuk sahibi olmak ister lakin daha öncesinde doğacak çocuğun sıhhati, eğitimi, geleceği, evliliği, işi üzere mevzular öne çıkıyor. Gençler ortasında tek çocuk yaygınlaşıyor zira “İmkanımı tek çocukta ağırlaştırıp sağlıktan eğitime imkan sağlamam fakat mümkün olur” diyorlar.

“Çocuğu veren Allah rızkını da verir” periyodu artık sona ermiş durumda. Yani “Az olsun öz olsun” diyor çiftler.

Sağlık özel kesime kaymış durumda. Eğitimde de devlet okullarının her geçen gün içinin boşaltılması, siyasallaşması özel bölümü canlandırıyor ve bu da ailelerin çocuk sayısını kısıtlayan noktalardan.

Çalışan nüfusun yarısının minimum fiyatla çalıştığı, minimum fiyatın de açlık sonunun altında olduğu düşünüldüğünde çocuk sayısındaki azalışın sebepleri daha net anlaşılıyor.

Tüm bunların yanı sıra günümüzde yaşanan işsizlik sıkıntısının gelecekte çocuklar için geçerli olacağı fikri de anne babaları çocuk sahibi olmakta geriye çekiyor.

Bugün 30 yıl çalışan bir memurun emeklilikte alacağı ikramiye bir milyon TL civarında olup bu fiyat bırakın çocuğa konut almayı konutu döşemeye dahi kâfi bir ölçü değil. Halbuki ki geçmişte emekli bir memur emekli ikramiyesi ile mesken dahi alabilmekteydi.

Sadece bu kadarla sonlu değil sıkıntılar. Doğan/doğacak çocuk için annelerin işsiz kalması, gelirsiz kalması, hatta işini kaybetme riski. Çocuğu bırakacak yer olmaması, kreş imkanlarının kısıtlı ve paralı/pahalı olması da öbür bir sorun.

Türkiye’nin süratle;

• Evlilik teşviklerini arttırması
• ⁠Barınma imkanlarını geliştirmesi
• Doğum öncesi ve sonrası fiyatlı müsaade müddetlerini birinci etapta emzirme daha sonra da okul öncesi çağa kadar uzatması
• ⁠Nitelikli kreş imkanlarını arttırması
• ⁠Çocuk yardımı ölçülerini 300-600 TL üzere bir paket bebek bezi fiyatlarında tutmaktan vazgeçmesi
• ⁠Sağlığa erişimde çocuklu ailelere ve bilhassa çocuklara yönelik müspet adımlar atılması
• ⁠İş imkanları noktasında yeni teşvikler getirilmesi,

gibi bir dizi önlemler almadıkça yıllık doğum sayımız süratle düşmeye devam edecektir.

Yakın gelecekte bir yılda doğan bebek sayısının bir yılda gerçekleşen evlilik sayısına (yaklaşık 500 bin) düşerse şaşırmayalım.

Bu sayı düşüşü yakın bir vakitte okullardaki çocuk sayısın da daha hissedilir olacak ve okullar adeta çocuk aramaya başlayacaktır. Devlet okullarında uygulanan yanlış siyasetler sonucu özele kaçıştaki artış devlet okullarındaki sayıyı daha da aşağıya çekecektir.

Her yıl 3-4 bin anasınıfını kapatacak kadar çocuğun azaldığını unutmayalım. Mevcut durumda sınıf sayısını düşürüp kapatmayı tolere edebiliyoruz lakin yakın gelecekte bu da mümkün olmayacaktır.

Bazı okullarda şube kapatmak üzere anlamsız hatta hukuksuz uygulamalar olduğunu da unutmamak gerekir. Bu noktada MEB’in kesinlikle tedbir alma, uygulama birliği sağlama mecburiliği vardır.

Evet nüfus artışımızdaki düşüş bir sorun fakat bu sorunu aşmak yalnızca istemekle, lisana getirmekle mümkün değil. Bu sorun yalnızca eğitimde değil bir çok alanda sorun yaratacak niteliktedir.

Maksut Balmuk
Öğretmen, Yazar