Fazıl Say’a mektup var… Konu: Kediler

Şair Haydar Ergülen, Fazıl Say’a yazdığı açık mektupla hem ferdî anılarını hem de Türkiye’nin kültürel ve siyasal hafızasına dair tanıklıklarını kaleme aldı. Haydar Ergülen’in BirGün’de bugün kaleme aldığı köşe yazısına nazaran, kedilerden şiire, Metin Altıok’tan Madımak’a uzanan bu metin; sanat, dostluk ve kayıplar etrafında şekillenen uzun bir seyahati gözler önüne seriyor.

Ergülen’in yazısının tamamı ise şöyle:

“Kedilerin müziği sevdiği bilinir. Kedi sahipleri demeyeceğim, kedilerle yaşayanlar bilir, başta caz olmak üzere pek çok müziğe kuyruk danslarıyla katılır kediler. Salsa, samba yapanına rastlamadım lakin bizim ne yazık ki çoktan Göçmüş Kediler Bahçesi’nde uyuyan kedilerimiz Mısır ile Kiraz, Açık Radyo’nun en sadık dinleyicileriydiler. Ömer Madra da geçen yıl Açık Radyo’nun yayın lisansı iptal edilince yaptığı konuşmaya, “En çok Haydar Ergülen’in kedileri için üzülüyorum” kelamlarıyla başlayarak, birinci kedilerimizi Türkiye muhalefet hareketleri tarihinin simge kedileri olarak kaydettirmiş oldu, sağolsun, radyosu daima açık olsun!

Üzgün Kediler Gazeli kitabım 2007’de yayımlandı, 18 yıl olmuş, benim en çok satan şiir kitabım oldu, 2025 yılında 23. baskısında. Okunan, yeni baskılar yapan öteki şiir kitaplarım da var lakin en çok o üzgün kitap!

Niye çok okunduğunu bilmiyorum, ismindeki ‘üzgün’den olsa, Sıkıntı Üzere Ödünç (2005) kitabımın da onun kadar okunması gerekirdi! ‘Keder’ var üstelik onda. Daha 14. baskıda! Gazelin de klasik şiir tipi olarak o kadar meraklısı olduğunu sanmıyorum, akademik ilgiyi saymazsak tabii! Geriye kalıyor kediler! Sanıyorum kitabın çok ilgi görmesi kediler yüzünden! Bilhassa de “Üzgün Kediler Gazeli” şiirinden. Kitabı ve o şiiri okuyanları da bir sürpriz bekliyor lakin, onu da okuyacaklara bırakayım artık! Okuyanlar zati biliyor!

(Bu ortada İdilikler isimli şiir, Yedilikler isimli 7 cümlelik aforizmalar kitabım var, 2026’da Kedilikler başlıklı, ortaya karışık bir kitap yayımlayacağım, hem üçlemeyi tamamlayacağım hem de bakalım kedili kitaplar okunuyor mu?)

‘GEZGİN’İM METİN ALTIOK

Metin Altıok, en sevdiğim şairlerden, Türkçenin Ankara sesli hoş şairi. Ankara sevenler için eşsiz, doğumyerim, anakucağım, babaocağım, kardeşotağım olan Eskişehir’den sonra, hatta onunla birlikte en sevdiğim kent. En sevdiğim şairleri de birinci orada tanıdım, evvel Gülten Akın’la sonra Metin Altıok’la, bir arada yetiştiğimiz, yoldaşım da olan şair arkadaşlarımla Başkentte tanıştım.

Metin abi hakkında çok yazı yazdım, ilk kitabı Gezgin(1976) cebimde yıllarca gezdirdiğim tek şiir kitabıdır. Yayımlandığı yıl ODTÜ’de öğrenciydim, çabucak aldım, sonra da şairiyle tanıştım. O yıllarda pahalı eleştirmen, felsefeci, sevgili Füsun Akatlı ile evliydi. Kızları Zeynep 6-7 yaşlarındaydı. Meskenlerine masraf gelirdim. Sonra Metin abi Bingöl’e gitti, bağlar bozuldu, Füsun da İstanbul’a geldi, birebir reklam ajansında, devridaim olsun sosyalist işverenimiz Ersin Salman’ın Ajans Ada’sında yollarımız kesişti. Ankaralı çoktu ajansta, reklam müellifi arkadaşlarım Can Kartoğlu, Oğuzhan Akay da Ankaralı’ydı lakin, türküyü Füsun’la biz dinlerdik, Ruhi Su başta elbette, dudağından eksik olmayan bir ağızlığı vardı Füsun’un, transistörlü radyosunda çalan türkülerin de sisi, karı, boranı, dumanı. Hem Füsun tüterdi hem radyosu!

Tomris Uyar’ı da Ankara’da Füsun ve Metin’in konutunda tanımıştım, diğerlerini da. Natürel en çok da Turgut Uyar ve Edip Cansever’le buluşmaları, Hisar’da mıydı, Avcı diye bir meyhaneye gitmeleri, içmeleri, konuşmaları, hem özendiğimiz hem merak ettiğimiz şeylerdi.

Türkiye’de bugünkü karanlık rejim, tam olarak 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle başladı, 12 Mart 1971 askeri muhtırası havayı bulandırmış, bahar değil faşizm Ankara’nın sisli yamaçlarına birinci o vakit inmişti! 24 Şubat 1993’de gazeteci deyince akla birinci gelen bedelli isim Uğur Mumcu’nun katledilmesi, 5 ay sonra 2 Temmuz 1993’de Sıvas Madımak Oteli katliamında 35 canın yakılarak öldürülmesi, laikliğe yönelik en büyük, en yakıcı başlangıçlardı. Şeriat devleti kurmak isteyenler her çeşitten muktedirin de takviyesiyle yasal ya da zımnî örgütlenmeyi hızlandırdılar. Geldik bugüne, Eylül 2025’e, Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran partinin, Cumhuriyet ihtilalinin lideri Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu CHP’nin, Cumhuriyet savcıları eliyle kapatılmasının kelam konusu olduğu, rejimin açık diktatörlüğe tırmandığı kapkara günlere!

Canım şairim, sevgili Gezgin’im, güzel Metin ağabeyim, en yakınlarımdan, can arkadaşlarımdan, yüreği mi gülüşü mü gözleri mi sesi mi, hangisi daha hoş, daha içten, daha dost denilse, hepsi birden diyeceğim sevgili Behçet, Asım abi, Uğur, Asaf, Hasret, Nesimi Çimen… 35 canımızı o yangında şehit verdik. Cumhuriyetin kurulduğu yerde, Sivas’ta, 70. yılında cumhuriyet için 35 şehit!

AHMET SAY’IN OĞLU

“Babasını tanırım!” Ankara’da bilhassa 1970-80 ortası yaşayan, bulunan, muharrir çizer, sanatçı, yayıncı, gazeteci, eski TRT’li, akademisyen, üniversiteli, entelektüel, sendikacı, siyasi, sol etraftan kime sorsan, yaşı 65-70’in üstünde olan pek çok şahıstan bu cevabı alırsınız. Baba Ahmet Say. Öykücü, müzik muharriri, dergici, yayıncı, solcu bir hoş adam. Oğlunu dünya tanıyor zati, üstelik çoooook uzun vakittir, Fazıl Say. Ahmet Say’a da “Fazıl Say’ın babası” deniliyordu.

Ankara’da üniversite öğrenciliğim sırasında şair Mehmet Taner’in Tan Yayınları ve Tan Mecmuasında çalışmıştım. Enis Batur yönetirdi. Tan sigorta şirketiydi, ofis Kuğulu Park’a karşıydı, depo ise Kızılay’da Mediha Eldem Sokak’ta. Bir daireyi birkaç yayınevi paylaşıyordu. Tan’la birlikte, sanıyorum Ankara Muharrirler Kooperatifi Ayko ile Cemal Süreya’nın teşebbüsüyle yayıma başlayan Türkiye Yazıları Dergisi ve yayınlarının deposu oradaydı. Haftada bir gün oraya gidiyordum. Türkiye Yazıları’nın takımından, şiirimizin ustalarından, şiirini de kendisini de çok sevdiğim Ahmet Telli ve Ahmet Say da çoğunlukla orada olurlardı. Ahmet ağabeyle şiir toplantılarında, etkinliklerde, Veysel Öngören’in Ankara günlerinde sık sık bir ortaya gelirdik. Çok düzgün bir mecmuaydı Türkiye Yazıları, Metin Altıok’tan Ali Cengizkan’a, Gültekin Emre’ye pek çok hoş şiir kitapları yayımladılar ayrıyeten.

O sıralarda Ahmet Say’ın oğlu Fazıl’dan konuşulur, ‘harika çocuk’ benzetmesi yapılarak, ne dayanılmaz bir piyanist olduğu, ilerde dünya çapında bir yorumcu olacağı da söylenirdi. O karanlık günlerde bunların beni ne kadar sevindirdiğini anlatamam. Darbe olurdu, geçerdi, sanat kalırdı ve aydınlanmış halk gençlerine sahip çıkar, cumhuriyeti savunur, hakkı olan daha ileri bir sisteme kesinlikle geçerdi! Bu türlü inanırdım. Fazıl Say da bu hoş günlerin birinci işaret fişeklerindendi işte.

Fazıl’ı dünya tanıdı, ne memnunluk, ülkesini her yerde savundu, övgüyle kelam etti ondan, ülkesinde de çok sevildi. Aile dostları olan Metin Altıok şiirlerinden bir oratoryo besteledi. Çok çalışkan, çok üretken, çok yaratıcı bir piyanist, bir yorumcu olarak sayısız albüm yayımladı. Hepsini severek dinliyorum elbette. Nisan 2008’de Metin Altıok ailesi ve Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından düzenlenen Metin Altıok Şiir Ödülü’nün birincisi Üzgün Kediler Gazeli kitabıma verildi. Sevincimi anlayabilirsiniz. Çok hoş bir merasim oldu, Füsuncuğum ortamızdaydı, Yaşar Kemal, Genco Erkal, öbürleri… Sezen Aksu da söyledi o akşam Fazıl Say da çaldı. Sonra yemek yedik, içki içtik, Fazıl Say’la Ankara’dan, dostlardan, o eski günlerden konuştuk.

O gece mi söyledi anımsamıyorum, sonra mı, “Üzgün Kediler Gazeli” şiirimi besteleyecekti. Sonra bu yazıyı yazmak için baktım, 2016’da da facebookta şiirlerimi çok beğendiğini ve şiiri bestelemek istediğini yazmış. Sevgili anneciğini yitirdiği günlerde havaalanında karşılaştık, Japonya’ya gidiyordu, başsağlığı diledim, ‘yalnız o şiiri değil kitaptan diğer şiirleri de besteleyeceğim’ dedi, bunu yazdı mı bir yerde, bilmiyorum.

Sevgili Fazıl Say,

Güzel müzik seyahatin çooooook uzun yıllar sürsün, müzisyenler ve ressamlar müelliflerden, bilhassa şairlerden daha çok yaşıyorlar, çok yaşa, çok üret, çok gez, ben de gelecek yıl, 2026’da 70 olacağım, öteki şiirlerimi olmasa da, “Üzgün Kediler Gazeli”ni bestelemen benim için çok büyük bir armağan olacak. Olmasa da ne gam, aslında “Alevi Dedeler Rakı Masasında” diye bir albüm yaptın, ben de Alevi dedesiyim, eh Metin Altıok ödül merasiminde de birlikte rakı içmiştik, ona sayarım artık, hu erenler, aşk ile!”