Ermenistan’da yeni gerilim: Kürtaj yasağı
Ermenistan’da “Kişinin Üreme Sıhhati ve Üreme Hakları Kanunu”nda yapılmak istenen değişikliklerle, komşu ülkede istekli olarak gerçekleştirilen bütün gebelik sonlandırma süreçlerinin bir nevi hata kapsamına alınmasının planlandığı belirtiliyor.
Yeni muhtemel yasanın evvelki türel çerçeveden radikal bir halde farklılaşacağı varsayılıyor zira Ermenistan’daki mevcut maddelere nazaran bayanlar, gebeliğin 12. haftasına kadar kürtaj yaptırma hakkına sahipler ve 12. ile 22. haftalar ortasında ise kelam konusu süreç sadece tıbbi ve toplumsal nedenlerle (eşin vefatı, mahpus yahut tecavüz gibi) mümkün olabiliyor. Küçük yaştakiler için ise ebeveyn müsaadesi gerekiyor. Bu ortada mevcut yasalar ayrıyeten yetişkinlere istekli tıbbi kısırlaştırma hakkı da tanıyor. Yeni yasa tasarısı tüm bu kararları geçersiz kılarken, Ermenistan topraklarında gebeliğin yapay olarak sonlandırılmasını bütünüyle yasa dışı hale getiriyor.
ÜLKE ÖNEMLİ BİR DEMOGRAFİK KRİZDE VE KÜRTAJ UYGULAMALARINDA BİLE CİNSİYETÇİLİK EGEMEN
2002 yılında kabul edilen “Kişinin Üreme Sıhhati ve Üreme Haklarına Ait Kanun” Ermeni toplumunda on yıllardır hararetli bir halde tartışılıyor. Şu anda yapılmak istenen ıslahat ise önemli bir demografik krizin ortasına denk geliyor. Ermenistan İstatistik Komitesi’nin son bilgilerine nazaran, ülkenin toplam doğurganlık oranı “yenilenme düzeyinin çoktandır hayli altında.
Öte yandan kürtaj tartışmalarındaki kritik bir öteki boyutu ise, erkek çocuk tercihine dayalı kültürel bir anlayışla gerçekleştirilen cinsiyetçi kürtaj uygulaması teşkil ediyor. Bu durum 25 yılı aşkın müddettir doğumlardaki cinsiyet oranında önemli bir dengesizliğe yol açmıştı. Bu alanda birtakım güzelleşmeler kaydedilmiş olsa da, 2025 yılında örneğin, her 100 kız çocuğuna karşılık yaklaşık 110 erkek çocuğu dünyaya geldi. Dağılımın bu halinde istikrarsız kalması halinde uzun vadede önemli toplumsal zorluklara yol açacağına kesin gözüyle bakılıyor.
TAM DA SEÇİMLER ÖNCESİNE DENK GELMESİ TESADÜF DEĞİL
Ermenistan hükümeti, kürtajı yasaklama hazırlığını nüfus krizine nihayet esaslı bir gözüm getirmek ve “demografik durumu iyileştirmek” için “son derece gerekli bir önlem” olarak nitelendiriyor. Nikol Paşinyan da yakın tarihte yaptığı bir açıklamada, ülkenin doğum oranını artırmak maksadıyla “köklü adımlar” atılması gerektiğini tabir etmişti. Bununla birlikte, pek çok bağımsız analist ve siyasi uzman ise, zamanlamanın ülkede 2026 yazında yapılacak parlamento seçimleriyle yakından ilişkili olduğunu ileri sürüyor.
Bu yasağın, iktidar partisinin dayanağının klâsik olarak daha zayıf olduğu muhafazakâr ve dindar seçmen kısımlarına hitap etmek için Paşinyan’ın partisi tarafından atılmış stratejik bir adım olduğu düşünülüyor. Yine analistler, bu popülist değişimin, tartışmalı ve çekişmeli bir seçim periyodu öncesinde yeni bir seçmen tabanı oluşturup sağlamlaştırmayı amaçladığına dikkat çekiyor. Yasa tasarısının bir dizi hukuksal itiraz ve insan hakları örgütlerinden tenkitlerle müsabakası bekleniyor. Gerçekten STK’lar daha evvel da bayan sıhhati ve özerkliği konusundaki tasalarını lisana getirmişlerdi. Parlamentodaki oylamanın önümüzdeki haftalarda yapılması öngörülüyor.
Okay Deprem
