Ekonominin bel kemiği sıkıştı: Tüm girişimlerin yüzde 96,6’sına, yüzde 26 pay

Türkiye’deki tüm giri­şimlerin yüzde 96,6’sını oluşturan, ülke iktisadının adeta omurgası konumunda­ki küçük ve orta uzunluk işletmeler (KOBİ) bankacılık sektörün­ce açılan kredilerden ise lakin dörtte bir hisse alabiliyor.

Dünya Gazetesi’nde Naki Bakır imzasıyla yayımlanan haberde, sayıları 4 milyona yakla­şan KOBİ’lere açılan kredi hacmine dikkat çekildi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BD­DK) datalarına nazaran çalışan sa­yısı 250’yi geçmeyen işletme­ler olan KOBİ’lere açılan kredi­lerin hacmi 2025 yılında yüzde 45,1 artışla 6 trilyon 218,1 mil­yar liraya ulaştı. Bankacılık bölümünün yurt dışına açılan­lar da dahil 2025 sonu itibarıy­la 23 trilyon 714,6 milyar lira olan toplam kredi hacmi için­de KOBİ kredileri yüzde 26,2 hisse aldı.

Toplam kredi hacmi ile birebir oranda arttığı için KO­Bİ kredilerinin pastadaki hissesi evvelki yılla tıpkı kaldı. Ülkede­ki işletmelerin sayıca en büyük kısmını oluşturan KOBİ’le­rin hissesi düşük kalmaya, finan­sal kaynaklar yükle, yatırım ve kapasiteleri ile orantılı ola­rak büyük işletmelere akmaya devam etti.

YABANCI PARA KREDİLERİ DAHA SÜRATLİ ARTTI
KOBİ kredilerinin 5 trilyon 56,5 milyar liralık kısmını TL cinsi, Türk parası karşılığı olarak 1 trilyon 161,6 milyar li­rasını ise yabancı para üzerin­den kullanılan krediler oluş­turdu. Geçen yıl TL cinsi KO­Bİ kredileri yüzde 43,5, yabancı para krediler ise yüzde 52,7 ar­tış gösterdi. 2025 sonu itiba­rıyla KOBİ kredilerinin 2 tril­yon 869,3 milyar liralık kısmı “orta büyüklükteki”, 1 trilyon 683,3 milyarı “küçük” ve 1 tril­yon 665,5 milyarı “mikro” iş­letmelere ilişkin bulunuyor. Yıllık bazda en süratli büyüme yüzde 67 ile orta büyüklükteki işlet­melerin kredilerinde yaşandı, küçük işletme kredileri yüzde 31,8, mikro işletmelerin kredi bakiyesi de yüzde 29,2 arttı.

KOBİLER TAKİBE DÜŞEN ALACAKLARDA BAŞI ÇEKTİ
Geçen yıl kredilerden aldığı hisse değişmeyen KOBİ’ler, takibe düşen alacaklardaki büyümede ise başı çekti. Genel olarak takibe düşen kredilerde süratli bir artış yaşanan 2025 yılında en büyük geri ödeme zahmetini ise KOBİ’ler yaşadı. Problemli KOBİ kredileri, genel trende nazaran de çok süratli büyüdü.

Bankaların yurt dışına açılanlar da dahil takibe düşmüş toplam kredi alacaklarının yüzde 101,8 artışla 592,4 milyar liraya çıktığı 2025 yılında, bunun içinde KOBİ’lere ilişkin meblağ ise yüzde 131,7 oranında 114 milyar liralık net artışla 200,5 milyar liraya ulaştı. 2024 sonu prestijiyle takibe düşmüş toplam kredilerin yüzde 29,5’ini oluşturan KOBİ’lere ilişkin kısmın hissesi 2025’te yüzde 33,8’e yükseldi. Buna nazaran kesimde takibe düşmüş toplam kredi alacaklarının üçte birden fazlasını KOBİ’lerin bu nitelikteki borçları oluşuyor.

SINIFLANDIRMA DEĞİŞTİ: HANGİ İŞLETMELER KOBİ
Ağustos ayında yayımlanan yönetmelik değişikliği ile işletmelerin yıllık net satış hasılatı ve mali bilanço bedelleri günümüz ekonomik şartları dikkate alınarak yine tanımlandı. KOBİ tarifinde yer alan net satış hasılatı yahut mali bilanço üst sonu 500 milyon TL’den 1 milyar TL’ye yükseltildi. Bu sayede daha fazla işletmenin KOSGEB takviyelerinden yararlanmasının önü açıldı.

Yeni sınıflandırmaya nazaran şu işletmeler KOBİ tarifine giriyor:

Mikro işletmeler: Yıllık çalışan sayısı 10’dan az, yıllık net satış hasılatı yahut mali bilançosu 10 milyon TL’yi aşmayan.

Küçük işletmeler: Yıllık çalışan sayısı 50’den az, yıllık net satış hasılatı yahut mali bilançosu 100 milyon TL’yi aşmayan.

Orta büyüklükteki işletmeler:

Yıllık çalışan sayısı 250’den az, yıllık net satış hasılatı yahut mali bilançosu 1 Milyar TL’yi aşmayan.

KOBİ’LER İKTİSADIN BEL KEMİĞİ

Toplam ülke ihracatının yüzde 29,6’sı, ithalatın yüzde 15,9’u KOBİ’lerce gerçekleştiriliyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) datalarına nazaran ülkedeki tüm teşebbüslerin yüzde 96,6 oranında 3 milyon 928 bin 385’ini KOBİ’ler oluşturuyor. KOBİ’ler istihdamın yüzde 68,5’ini, üretimin yüzde 39,8’ini, işçi maliyetinin yüzde 43,5’ini, cironun yüzde 44,1’ini ve faktör maliyetiyle katma bedelin yüzde 41,2’sini gerçekleştiriyor.

KOBİ kapsamındakilerin de büyük kısmı ise “mikro” işletme niteliğinde. Çalışan sayısı 1-9 ortasında, yıllık net satış hasılatı yahut mali bilançosundan rastgele biri 10 milyon TL’yi aşmayan “aile işletmesi” vasfındaki teşebbüsler olan “mikro” işletmeler, 3 milyon 504 bin 378 adetle ülkedeki tüm teşebbüslerin yüzde 88,9’unu oluşturuyor.

KOBİ tarifinde yer alan, yıllık çalışan sayısı 10-49 ortasında ve yıllık net satış hasılatı yahut mali bilançosundan rastgele biri 100 milyon TL’yi aşmayan “küçük” işletme sayısı 364 bin 892; yıllık çalışan sayısı 50-249 ortasında ve yıllık net satış hasılatı yahut mali bilançosundan rastgele biri 1 milyar lirayı aşmayan “orta” ölçekli KOBİ sayısı da 59 bin 115.