Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise üçüncü büyük elma üreticisi olan Türkiye’nin Gürcistan’dan elma ithal etmesi ve çeltik/pirinç üreticilerinin artan maliyetler karşısında eserini ziyanına satmak zorunda kalması, tarım siyasetlerine ait tartışmaları yine alevlendirdi.

Bir yanda üretimde güçlü olduğu eserlerde ithalata yönelen bir Türkiye, öteki yanda maliyet baskısı altında ezilen üretici gerçeği… CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, elma ve çeltik pirinç üzerinden Türkiye’nin tarım siyasetlerine ait Odatv’ye değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye, elma üretiminde Avrupa birincisi olmasına karşın 2025 yılında Gürcistan’dan 480 tonun üzerinde elma ithal etti. Uzmanlar bu durumu “çeşit ve dönem ihtiyacı” ile açıklasa da, misal bir çelişki çeltik üretiminde de yaşanıyor. Edirne, Balıkesir ve Samsun üzere üretim merkezlerinde çeltik fiyatları harman sonrası yükselmesi beklenirken düşüşe geçti; baldo pirincin kilogram fiyatı 40-42 TL düzeylerinden 33-34 TL bandına geriledi. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı alım fiyatları ise üreticinin beklentisini karşılamadı.

CHP’Lİ ÖMER FETHİ GÜRER: “ZİRAİ DON ÜRETİMİ VURDU”

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, elma ve çeltik üretiminde yaşanan gelişmelerin tarım dalındaki yapısal meselelere işaret ettiğini söyledi. Gürer, son yıllarda yaşanan zirai don olaylarının üretimi olumsuz etkilediğini, buna rağmen üreticilerin finansal yüklerinin gereğince hafifletilemediğini lisana getirdi.

“Geçen yıl yaşanan zirai donlar üretimi etkiledi. Bu devirlerde üreticinin borçları ertelenmedi. Çiftçiler bu bahiste önemli külfetler yaşadı.”

Türkiye’nin üretim kapasitesine karşın kimi eserlerde ithalata yönelmesini pahalandıran Gürer, bunun arz-talep istikrarı ve planlama eksikliğiyle kontaklı olduğunu söz etti.

“Elmada ve çeltikte üretim potansiyelimiz yüksek. Lakin üretilen eserin pazarlanması, depolanması ve planlanması gereğince aktif yapılamadığı için dönemsel ithalat muhtaçlığı ortaya çıkabiliyor.”

Çeltik üretiminde suyun kritik bir faktör olduğuna dikkat çeken Gürer, su siyasetleri ve hidroelektrik santrallerinin (HES) ziraî üretim üzerindeki tesirlerinin daha kapsamlı kıymetlendirilmesi gerektiğini belirtti.

“Çeltik üretimi suya bağlı bir üretim modeli. Su idaresi ve dayanak siyasetleri birlikte ele alınmalı. Aksi halde üretici artan maliyetler karşısında zorlanıyor.” Girdi maliyetlerindeki artışa da değinen Gürer, mazot, personellik ve başka üretim kalemlerindeki yükselişin üretim kararlarını direkt etkilediğini söyledi.

“HEM ÜRETİCİ HEM TÜKETİCİ ETKİLENİYOR”

Gürer, mevcut tabloda sırf üreticinin değil, tüketicinin de etkilendiğine işaret etti:

“Üretici kâfi gelir elde edemediğinde bu durum uzun vadede üretimi azaltıyor. Bu da piyasada fiyat dalgalanmalarına ve tüketici fiyatlarının artmasına neden olabiliyor.” Tarımda daha öngörülebilir ve uzun vadeli siyasetlere muhtaçlık olduğunu belirten Gürer, üretimin sürdürülebilirliği için kamunun düzenleyici rolünün değerine dikkat çekti.