Bir ada, iki sistem: Sosyalizm ile kapitalizm karşı karşıya… Kazanan hangi ülke
Çin ve Avustralya’nın Pasifik’teki Solomon Adaları’ndaki polis gücü rekabetine dair gözlemciler, hangi yaklaşımın daha tesirli olduğunu söylemenin sıkıntı olduğu görüşünde. Başşehir Honiara’da Çinli polis eğitmenleri ile mahallî polislerin birlikte düzenlediği eğitimlere, toplum başkanları de katılıyor. Bu programlarda sadece polislik anlatılmıyor, güneş güçlü lambalar dağıtılıyor, dikiş makineleri veriliyor, gençler için spor ekipmanları sağlanıyor. Hatta, erişte yapma dersleri bile var.
Guardian’ın haberine nazaran toplum başkanlarından Ben Angoa Çin’in yaklaşımını ‘toplum üzerinde gerçek bir tesiri var’ kelamlarıyla anlatıyor. Uzmanlara nazaran bu metot, Çin’in babacan ve topluma nüfuz eden kent polisliği modelini yansıtıyor.
AVUSTRALYA KURUMLARA YATIRIM YAPIYOR
Solomon Adaları uzun yıllar Avustralya’nın tesir alanında kaldı. Lowy Institute datalarına nazaran Canberra 2000’li yıllarda ülkedeki tertip krizinin akabinde 2 milyar 300 milyon dolardan fazla harcama yaptı.
Bugün Avustralya yaklaşık 1100 kişilik polis gücünün kapasitesini artırmaya odaklanıyor. Bu program için 170 milyon dolardan fazla kaynak ayrıldı.
2024’te ek 190 milyon dolarlık yeni bir taahhüt açıklandı fakat uygulamanın yavaşladığı bildiriliyor. Avustralya Federal Polisi danışmanlar gönderiyor, araç ve silah takviyesi sağlıyor, polis memurlarını eğitim için ülkesine davet ediyor.
DİPLOMATİK KIRILMA VE ÇİN’İN GİRİŞİ
Solomon Adaları 2019’da diplomatik tanımayı Tayvan’dan Çin’e kaydırdı. 2022’de Pekin ile tartışmalı bir güvenlik mutabakatı imzalandı. Bu adımlar Canberra’da önemli bir alarm yarattı. Bugün Honiara’da yaklaşık bir düzine Çinli polis eğitmeni bulunuyor. Bu sayı Avustralyalıların üçte biri kadar. Fakat Çin eğitimleri başkentle hudutlu kalmıyor ve ülke geneline yayılıyor.
KALPLER VE ZİHİNLER MÜCADELESİ
Australian National University’den Çin ve Pasifik uzmanı Graeme Smith, Avustralya’nın resmi kurumlara Çin’in ise topluluklara odaklandığını söylüyor. Ona nazaran ülkedeki birçok uyuşmazlık, esasen resmi polis yerine mahallî önderler tarafından çözülüyor. Bu nedenle Çin’in metodu daha görünür ve daha sıcak karşılanıyor.
PEKİN YANLISI POLİS İLE CANBERRA YANLISI POLİS
Eski Malaita siyasetçisi Felix Bosokuru Çin’in gayretlerinin işe yaradığını düşünüyor. Muhalefetten Peter Kenilorea Jr. ise rekabetin polis içinde bölünmelere yol açmasından telaş ediyor. Kenilorea’ya nazaran ülkede, Pekin yanlısı ve Canberra yanlısı polis algısı oluşmaya başladı
KİM ÖNDE
Sahada iki ülke de araç veriyor, silah sağlıyor, eğitim düzenliyor. Fakat soruya net bir cevap yok. Kalpleri ve zihinleri kazanma savaşı sürüyor. Kenilorea’ya nazaran bugün için kazanan Çin. Bu küçük ada ülkesi için sorun artık sırf güvenlik değil, hangi dünyanın modülü olunacağı sorusu da giderek daha yüksek sesle soruluyor.
