Araştırdı, buldu, yazdı ezber bozdu! CIA’ya kök söktüren yazar vefat etti
Michael Parenti, ömrü boyunca emperyalist sistemin hem kendi halklarına hem de mazlum uluslara müdahale usullerini araştırdı. 92 yaşına kadar üretti. Kitapları elden ele dolaştı, her konuşması ses getirdi. Parenti, 24 Ocak 2026’da hayata gözlerini yumdu…
DAVOS’TA ‘PARENTİ TEZLERİ’
Davos’taki son Dünya Ekonomik Forumu toplantısında, Kanada Başbakanı Mark Carney ‘artık kural varmış üzere davranmayalım’ dedi. BlackRock’un ünlü CEO’su Larry Fink başta olmak üzere çok sayıda konuşmacı da ‘Sistem halka hiçbir şey vermiyor’ diyerek günah çıkarma seansına katıldı… 1933’te New York’un fakir bir mahallesinde doğan, bir işçi ailenin çocuğu olarak büyüyen Parenti, Davos’taki hegemonyanın efendilerini izlerken, muhtemelen, müstehzi tebessümüyle ‘kurtarın bakalım sisteminizi’ diyordu…
KAVRAMLARI SORGULADI, DAYATILAN TARİFLERİ REDDETTİ
Michael Parenti sorgulaya sorgulaya büyüdü… Yale Üniversitesi’ne tırmanmayı başardı. Siyaset bilimi alanında doktora derecesi aldı. Tarih dersleri ses getirdi.
Kavramları ‘öğretildiği gibi’ kabul etmedi. Sistemin dayattığı tarifleri reddetti. Bu yüzden faşizm ve sosyalizmi tahlil eden Kara Gömlekliler ve Kızıllar kitabı bir başyapıt olarak bedellendiriliyor.
Parenti bugün de sık sık karşımıza çıkan faşizm ve sosyalizmi ‘totaliter’ başlık altında buluşturan iki yüzlü teorilere tolerans göstermedi. Sosyalist ülkelerin ‘nasıl şeytani yapılar olduğuna dair’ palavraları somut bilgilere dayanarak tek tek çürüttü. İki sistemin ortasındaki tarihî ve sınıfsal farkların silikleştirilmesine, onları ‘ahlaki olarak eşitleyen’ yaklaşıma cepheden karşı çıktı. Piyasa dostu otoriterlerin sistemde nasıl yer bulduğuna odaklandı.
Sosyalistlerin ‘amentüsü’ olarak belirtilen ‘Somut durumun somut tahlili’ Parenti’nin tüm yapıtlarına sinmişti. Bu satırların muharriri başta olmak üzere 90’lı yılların sonunda sosyalizmi merak eden genç nesil onun İmparatorluğa Karşı yapıtı sayesinde ‘somut durumla’ karşılaştı. Sosyalist çabanın, insanlık için yüzyıl evvelki ‘bir romantik dönem’ değil gerçekçi bir tahlil olduğunu, İmparatorluğa Karşı durmanın yeni kıymetini ‘somut tahlille’ öğrendi…
KAPİTALİST SİSTEMİN TALEP BASTIRMA YÖNTEMİ
Parenti’yi misal ‘eleştirel yazarlardan’ ayıran en değerli özelliklerden biri de kapitalist sistemin iç yapısına büyüteç tutması ve işçi sınıfların taleplerini bastıran yönünü göz önüne getirmesidir. Bu açıdan elden giden her toplumsal hak Parenti’nin gündemine girdi.
Sosyalist muharrir, en kıymetli sınamalarından birini Sovyetler Birliği yıkıldığında verdi. Kendisiyle birlikte kapitalizmi eleştiren muharrirlerin bir kısmı ‘özgürleşme’ yanılsamasıyla sisteme biat etmeye başlarken Parenti sürecin bir mülksüzleşme ve yağmaya yol açacağını açık açık lisana getirdi.
MEDYA ELEŞTİRİSİ: HABER SÖYLENMEYENDE!
Parenti, medyayı hiç ‘rahat bırakmaması’ istikametiyle de dikkat çekti. Gelişmeleri ‘tarafsız’ verdiğini sav edenlerin ‘taraflarını’ nasıl perdelediğini somut haberler üzerinden detaylandırdı. Emperyalist saldırganlığın yol açtığı savaşların, ‘kaçınılmaz’ olduğu istikametindeki manipülasyonunu çarpıcı örneklerle göz önüne getirdi.
“DÜŞÜNSEL SANSÜR” YÖNTEMİ
Büyük şirketlerin medyayla neden bu kadar yakından ilgilendiğini ve bu şirketlerin hem silah hem de maden alanında çalışan tekellerle bağının ‘rıza üretim sürecindeki rolünü’ okurlarına duyurdu. Parenti buna ek olarak, temel haberin söylenmeyenlerde olduğunu anlattı. Emperyalist monopollerin güdümündeki medya, aslında ‘söylememekle’ vazifesini yerine getirir. Parenti, buna birtakım yazılarında ‘düşünsel sansür’ tarifini koydu. Sistemin propagandası, sinsi bir formda ‘normal haber akışı’ üzere sunulur.
UYUŞTURUCU ÜZERİNDEN DENETİM
Parenti bu yaklaşımın bir getirisi olarak detaylara odaklanmayı önerir: Örneğin CIA’nın biyolojik savaş denemesinin ‘ekonomi politiğine’ bakar. Washington’daki nükleer silah tesislerinden kasıtlı olarak radyasyon bırakılması ve yerli halk üzerinde gizli tıbbi gözlemlerde bulunulmasının kapitalizm için ne manaya geldiğini açıklar. Dünya çapındaki uyuşturucu ticareti ve Kontrgerilla operasyonlarının milli devletleri nasıl zincirlediğini açıklar. Bu operasyonlardaki uyuşturucu bağını da korkmadan işler. Emperyalist müdahale sonrası ‘uyuşturucu ekonomisinin’ amaç ülkeye adım adım yerleştirildiğini belirtir. Ülkeyi ve toplumu kontrol mekanizması da böylelikle kurulmuş olur.
SORGULAMA REFLEKSİNİ KUVVETLENDİRME
Parenti, Güneydoğu Asya, Vietnam ve Laos örneklerinden hareketle CIA dayanaklı anti-komünist yapıların, uyuşturucu ticaretiyle nasıl finanse edildiğini ABD dokümanlarına dayanarak anlattı. Afganistan’da ABD işgali sonrası patlayan afyon üretimine mercek tuttu. Latin Amerika’da devlet otoritesi yerine geçen kartellerin ABD siyasetlerine hizmet ettiğini ispatlarıyla aktardı.
Bütün bu süreçlerde de medyaya, uyuşturucu konusunun bir kişisel ahlak sorunu olduğu istikametindeki fikrin işlenmesi misyonu verilir. Sorgulama refleksinin körelmesi tam da burada hayata geçer.
Parenti 20’yi aşkın kitabıyla emperyalist müdahalelere ve ferdi kar sistemine meydan okudu. CIA gözünü Parenti’den ayırmadı.
Gelişmelerdeki nedensellik bağını daha güzel anlamak ve gözlerinizin daha net görmesini mı istiyorsunuz? Michael Parenti size koca bir külliyat bıraktı…
Mustafa İlker Yücel
Odatv.com
