Altında büyük ralli: Hem vatandaş hem rezerv kazandı… 345 milyar ayrıntısı
Altın fiyatlarında yükseliş durmuyor. Geçen yıl yüzde 65’lik artışıyla tüm dünyada dikkatleri üzerine çeken altının ons fiyatı yıl başından bu yana yüzde 15,3 bedel kazandı. Hem altında hem de gümüşte yaşanan rallinin nerede duracağı herkes tarafından merakla takip ediliyor.
Dünya Gazetesi’nden Ufuk Korcan’ın haberine nazaran, klâsik bir yatırım aracı olması nedeniyle, altın fiyatları Türkiye’de en çok takip edilen bilgilerden biri. Bunun nedeni altın en fazla yatırım yapılan enstrümanlar listesinde üst sıralarda yer alması. Geçmiş periyotlarda yaşanan ekonomik krizler ve yatırım araçlarının gösterdiği performans bu tablonun oluşmasında tesirli. O denli ki geçmiş deneyimler altında kemikleşmiş bir yatırımcı kitlesi oluşturmuş durumda. Bu altınların büyük kısmı ise bankacılık bölümü dışında tutuluyor. Dönem devir bu altınların sisteme dahil edilmesi için çalışmalar yapılsa da istenilen muvaffakiyet bir türlü yakalanamıyor.
YASTIK ALTINDA 4 BİN TON ALTIN
Yastık altında tutulan altınların ölçüsü ile ilgili olarak uzun yıllardır çeşitli çalışmalar yapıldı. Merkez Bankası’nın varsayımlarından yapılan hesaplamaya nazaran yastık altında vatandaşların 4 bin ton civarında altını bulunuyor. Bu ölçü geçmişte Dünya Altın Kurulu ve İstanbul Altın Rafinerisi’nin (İAR) açıkladıkları tahminlere yakın. Dünya Altın Kurulu, Türkiye’de yastık altında 3 bin 500 ton, İAR ise 5 bin ton civarı altının olduğunu varsayım etmişti. Münasebetiyle Merkez Bankası’nın iddiası aslında bu iki kurumun kestirimlerinin ortalaması kadar. Yastık altındaki altınların dışında bankacılık sisteminde altın hesaplarında da tutulan tasarruflar var. Altın hesaplarındaki yaklaşık 500 tona denk gelen birikim hesaba katıldığında vatandaşların toplam 4 bin 500 tonluk bir altına sahip olduğu anlaşılıyor. Altın fiyatlarında son 1 yılda yaşanan artışın tasarruflara katkısı hesaplandığında çok çarpıcı bir sonuç ortaya çıkıyor. 2024 yılı sonunda 377,1 milyar dolarlık bir bedeli tabir eden 4 bin 500 ton altının bugünkü pahası ise tam 722 milyar dolar. Yani vatandaşların altın birikimlerinin bedeli son 1 yılda 345 milyar dolar artmış durumda.
DÖVİZ REZERVLERİ
Altın fiyatlarındaki artışın vatandaş üzere Merkez Bankası rezervlerine de katkısı oldukça dikkat cazibeli. Öncelikle şunu hatırlatmakta yarar var, Merkez Bankası’nın döviz rezervi her devir en çok takip edilen göstergelerin başında geliyor. Memleketler arası rezervler, Merkez Bankası tarafından Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin döviz cinsinden olan borçlarına karşılık iç ve dış borç servisini gerçekleştirmek, dışsal şoklara karşı gerekli döviz likiditesini bulundurmak, para ve kur politikası uygulamalarını desteklemek ve piyasalara inanç vermek üzere maksatlarla tutuluyor. Türkiye üzere açık veren cari süreçler istikrarının yanında ekonomik ünitelerin her devir dövize olan ilgisi rezervleri kıymetli hale getiriyor. Yüksek enflasyon ortamında uygulanan düşük faiz siyaseti dövize olan talebi artırınca rezervler tarihi tabanına inmişti. Akabinde değişen ekonomi idaresi seri faiz artışları ile eriyen rezervleri yerine koyma çabasına girmişti.
ALTININ HİSSESİNDE SÜRATLİ ARTIŞ
Son açıklanan datalara nazaran, 16 Ocak prestijiyle Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 207 milyar dolar düzeyinde. Bu fiyatın 76,4 milyar doları döviz rezervlerinden, 121 milyar doları ise altın olarak tutulan rezervlerden oluşuyor. Yani altının toplam rezervler içerisindeki hissesi yüzde 58’e ulaştı. Merkez Bankası’nın altın rezervlerinin ton bazında karşılığı 2024 yılı sonunda 767 ton civarındaydı. Son 1 yılda Merkez Bankası, altın rezervlerine yaklaşık 50 tonluk bir ekleme yaptı ve 16 Ocak prestijiyle 817 tonluk rezerve ulaştı. Fiyatlarda yaşanan süratli artışın rezervlere olan katkısı ise kabaca 56,5 milyar dolar. Kısaca altın fiyatlarında son 1 yılda yaşanan artışın hem vatandaşların hem de Merkez Bankası’nın tuttuğu altınların pahasını toplam 401,5 milyar dolar arttırdı.
