Trump periyodunun perde ardındaki güç aktörü Chevron güç şirketi, Venezuela yaptırımlarından Suriye açılımına, Doğu Akdeniz’den Türkiye’ye uzanan hatta her taşın altından çıkıyor.

ABD’li petrol devi son periyotta Trump’ın her atağında dikkat çekiyor.

Türkiye için Doğu Akdeniz’in doğal gazı, sırf ticari kıymetinden çok bölgesel jeopolitik hesapların merkezine yerleşmiş durumda. İsrail’den GKRY’ye, Mısır’dan Türkiye ve Suriye’ye uzanan güç atılımlarının gerisinde, Amerikan petrol devi Chevron’ın varlığı burada da bulunuyor.

Bu tablo, Trump idaresinin dış siyaset kurgusuyla iç içe geçmiş bir güç diplomasi ağı olarak okunuyor.

TÜRKİYE – SURİYE ÇİZGİSİNDE İMZALAR ATILDI

2025’te Türkiye Petrolleri (TPAO) ile Chevron ortasında imzalanan mutabakat zaptı, Türkiye’nin güç alanında ABD merkezli bir aktörle direkt iş birliğini sembolize ediyor. Bu adım, TPAO’nun global oyuncu olma vizyonuyla örtüşürken, Doğu Akdeniz’in Türkiye’yi dışlayan yapısına karşı alternatif bir güç diplomasisi sınırı açma potansiyeli taşıyor.

Aynı devirde Suriye idaresi de Chevron ile mutabakat zaptı imzalayarak güç bölümünü memleketler arası şirketlere açma adımı attı. Bu gelişme, Türkiye–Suriye çizgisinde güç üzerinden yeni bir diplomatik temas yerine işaret ediyor.

VENEZUELA’DA DA ORTAYA ÇIKTILAR

Chevron’un global stratejisinin bir öbür değerli ekseni ise Venezuela’daki petrol faaliyetleri. Chevron, uzun yıllardır Venezuela’da devlet petrol şirketi PDVSA ile ortak teşebbüslerde bulunan tek büyük ABD firması oldu ve ülkenin petrol üretiminin değerli bir kısmına katkı sağladı.

Ancak Trump idaresi, 2025’in başında Chevron’un bu faaliyetlerine verilen lisansı iptal ederek Caracas’a yönelik yaptırımlarını sıkılaştırdı ve şirketin petrol ihracatını durdurmasını istedi. Venezuela idaresi bu karara sert reaksiyon gösterdi, Trump’ın siyasetlerini “ekonomik savaş” olarak nitelendirdi.

Bu atak, Chevron’un Venezuela’daki varlığını ve ABD dış siyasetindeki rolünü güç üzerinden bir diplomatik baskı aracı haline getirdi. Güç piyasalarında petrol arzı ve fiyatlar üzerindeki tesiri kısa vadede hissedilirken, Trump-Chevron bağı Washington’un Venezuela stratejisinin merkezinde yer aldı.

İSRAİL İLE ÇALIŞIYORLAR

Chevron’un 2025’teki en somut ataklarından biri, Leviathan alanından çıkan gazın Mısır’a taşınmasını artıracak Nitzana boru sınırı projesi oldu. İsrail devlet iletim şirketi INGL ile yapılan muahede, sınır kapasitesini günlük 600 milyon fit küpe yükseltmeyi öngörüyor. Bu, İsrail’in Mısır’a gaz ihracatını 2,2 milyar fit küpün üzerine çıkarma amacına hizmet ediyor ve güç üzerinden oluşan karşılıklı bağımlılığı derinleştiriyor.

Bu sınır, yalnızca ticari arz güvenliği yaratmakla kalmıyor; İsrail ve Mısır ortasında kriz periyotlarında bile işleyen bir art kanal diplomasi düzeneği fonksiyonu görüyor. Chevron bu süreçte, bölgesel güç akışını şekillendirirken birebir vakitte Washington’un jeopolitik öncelikleriyle de örtüşen bir rol üstleniyor.

BÖLGESEL LNG MERKEZİ KURULDU

Mısır, Chevron’un Doğu Akdeniz stratejisinde bölgesel ihracat kapısı rolünü üstleniyor. GKRY ve İsrail gazının taşınacağı boru çizgisi ve LNG tesisleri, Doğu Akdeniz gazını Avrupa’ya uzanan bir güç rotasına dönüştürmeyi hedefliyor. NewMed ve Shell ile birlikte kurulan bu çerçeve, devletler ve şirketler ortasında çok katmanlı bir güç diplomasisinin inşa edildiğini gösteriyor — ekonomik çıkar kadar bölgesel yük kazanma maksatları de bu denklemde belirleyici.

RUMLARLA AFRODİT PLANI

Chevron liderliğindeki konsorsiyumla Güney Kıbrıs Rum İdaresi (GKRY) ortasında Şubat 2025’te onaylanan güncellenmiş Afrodit Geliştirme ve Üretim Planı, bu sahayı kâğıt üzerindeki rezerv pozisyonundan çıkararak yatırım takvimine bağladı. Plan, gazın yüzer üretimle çıkarılıp Mısır’a boru sınırı üzerinden taşınarak LNG’ye dönüştürülmesini içeriyor.

Bu atak, GKRY’nin Doğu Akdeniz’de güç merkezi olma savını güçlendiriyor ve Afrodit gazını Avrupa arz zincirine bağlama stratejisini somutlaştırıyor. Chevron burada sırf yatırımcı değil, stratejik bir global aktör olarak konumlanıyor.

HER YERDE CHEVRON VAR

Chevron’un 2025 prestijiyle izlediği strateji, Doğu Akdeniz’den Venezuela’ya uzanan geniş bir coğrafyada, doğal gaz ve petrolün ticari meta olmanın ötesine geçtiğini gösteriyor.

İsrail–Mısır boru çizgisinden Afrodit gazının Avrupa’ya açılan koridoruna, Türkiye ile yeni iş birliklerinden Venezuela’daki lisans tartışmasına kadar her adım, güç yatırımlarının ABD dış siyaset öncelikleriyle örtüşen global bir ağın kesimi olduğunu kanıtlıyor.