3D yazıcıyla ölüm: ‘Sarco kapsülü’ tartışmaları gündemde
3D yazıcıyla üretilebilen ve taşınabilir bir kapsül olarak tasarlanan Sarco, takviyeli vefatı tıbbi bir müdahaleden çıkarıp teknolojik bir sürece dönüştürmesiyle dünya genelinde ağır tartışmalara neden oldu.
Yapay zekâ takviyeli karar düzeneği, dışarıdan müdahaleye kapalı işleyişi ve azot hipoksisine dayanan tekniğiyle dikkat çeken aygıt, 2024’te ABD ve İsviçre’de kullanılmasıyla birlikte etik, tüzel ve tıbbi sonları tekrar gündeme taşıdı. İsviçre’deki birinci kullanımın akabinde başlatılan soruşturma ise Sarco’nun yasal statüsünü global ölçekte tartışmalı hale getirdi.
SARCO PODU
Sarco, “destekli “lümü” tıbbi yardımdan çıkarıp teknolojik bir sürece dönüştüren, 3D yazıcıyla üretilebilen taşınabilir bir kapsül. Gayesi, kişinin son anını kimseye muhtaç kalmadan yönetmesi.
SÜREÇ
Kişi kapsüle girip kapağı kapatıyor. İçerideki ekranda kendisine sorulan soruları yanıtlıyor. Sistem, kişinin kararını test eden bir algoritmayla çalışıyor. Butona basıldığında ise sistem tetikleniyor ve dışarıdan müdahale edilemez bir süreç başlıyor.
AZOT HİPOKSİSİ YÖNTEMİ
Cihaz içeriye süratle azot pompalayarak oksijeni yüzde 1’in altına indiriyor. Beden karbondioksit birikmediği için boğulma paniği yaşamıyor, kullanıcı yalnızca hafif bir uyku hali hissediyor ve dakikalar içinde biyolojik mevt gerçekleşiyor.
2024’TE KULLANILDI
Cihaz 2021’de duyuruldu, 2024’te bir ABD vatandaşı tarafından kullanıldı. Eylül 2024’te birinci defa İsviçre’de 64 yaşındaki bir bayan tarafından kullanılan aygıt, ülkede büyük bir krize yol açmıştı. İsviçre makamları prosedürün akabinde süreci “hukuka aykırı” bularak operasyon başlatmış ve aygıtın yasal statüsü dünya genelinde tartışmaya yol açmıştı.
YAPAY ZEKA TESTİ
Sarco, insan psikiyatristlerin öznel kararlarını devre dışı bırakıyor. Kullanıcı, kapsül ekranındaki yapay zekalı bir avatarla teste giriyor. Şayet algoritma kişinin akli istikrarının yerinde olduğuna ve kararın ciddiyetini kavradığına “ikna” olursa, aygıtın aktivasyon kodunu kullanıcıya teslim ediyor.
