200 TL yetmiyor: Çanta dolusu para devri
Yüksek enflasyon, Türk lirasının alım gücünü süratle eritirken tedavüldeki en yüksek banknot olan 200 TL, günlük harcamalarda yetersiz kalmaya başladı. Artan fiyatlar karşısında nakit kullanımının zorlaşması, vatandaşları hem ekonomik hem de güvenlik açısından yeni problemlerle karşı karşıya bıraktı.
Market alışverişinden kira ödemelerine, düğün takılarından ikinci el araç alımına kadar pek çok alanda 200 TL’lik banknotun gereksinimi karşılamadığı görülüyor. 5 bin ya da 10 bin liralık ödemeler dahi çanta dolusu nakit taşımayı gerektirirken, para sayma ve koruma etme günlük hayatın kesimi hâline geldi.
Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine nazaran, günlük para çekme limitlerinin enflasyon karşısında yetersiz kalması, bilhassa yüksek dengeli ödemelerde vatandaşları birden fazla ATM dolaşmaya zorluyor. Maaş devirlerinde ATM önlerinde uzun kuyruklar oluşurken, modül kesim çekilen nakitler hem vakit kaybına hem de güvenlik risklerine yol açıyor.
Nakitin fizikî yükü toplumsal hayatı da dönüştürdü. Düğünlerde klasik takı ve nakit uygulamasının yerini IBAN bilgisi bulunan davetiyeler almaya başladı. “Nakit getirmeyin” notu düşülen davetler yaygınlaşırken, zarfa sığmayan banknotlar düğün sahipleri için de başka bir sorun oluşturuyor.
Konut piyasasında da emsal bir tablo dikkat çekiyor. Depozito, kira ve emlak komitesinin birebir anda ödenmesi, kiracıları yüksek ölçüde nakit taşımaya zorluyor. Kuyumcularda ve kimi büyük alışverişlerde ise paraların çanta hatta çöp torbalarıyla taşındığı görülüyor. Pazarda ve küçük esnaf alışverişlerinde bozuk para kasveti ve para üstü sorunları hem satıcıyı hem tüketiciyi güç durumda bırakıyor.
Artan nakit muhtaçlığı, bilhassa bayanlar ve yaşlılar için güvenlik telaşlarını de büyütüyor. Uzmanlar, bu tablonun temel nedeninin yüksek enflasyon ve banknotların alım gücündeki süratli erime olduğuna dikkat çekiyor.
Ekonomistler, daha yüksek kupürlü banknot basımının kısa vadede rahatlama sağlayabileceğini lakin bunun tek başına tahlil olmayacağını vurguluyor. Kalıcı tahlilin fiyat istikrarının sağlanması ve dijital ödeme sistemlerinin yaygınlaştırılması olduğu söz ediliyor.
