Kanada Başbakanı Mark Carney, Dünya Ekonomik Forumu’na (WEF) hitabında ABD’nin Grönland’a yönelik tehditlerine ait, “NATO’nun açık bir halde imtihandan geçtiğini düşünüyorum. Bu imtihana verilecek birinci karşılık, Arktik güvenliğini her ihtimale karşı sağlam ve güçlü bir biçimde garanti altına almaktır” dedi.

Kanada’nın on yıllar boyunca kurallara dayalı milletlerarası nizam olarak isimlendirilen yapı içinde refah içinde yaşadığını, bu tertibin şuralarına katıldığını, prensiplerini övdüğünü ve öngörülebilirliğinden faydalandığını söz eden Carney, “Kurallara dayalı memleketler arası nizam anlatısının kısmen hakikat olmadığını biliyorduk. En güçlü olanların işlerine geldiğinde kendilerini muaf tuttuklarını, ticaret kurallarının simetrik olmayan bir formda uygulandığını, milletlerarası hukukun ise sanık ve mağdurun kimliğine bağlı olarak farklı bir titizlikle işletildiğini biliyorduk” dedi.

“BİR GEÇİŞ SÜRECİNDE DEĞİL, BİR KOPUŞUN İÇİNDE BULUNUYORUZ”

Kanada’nın bu çerçevede sistemdeki boşlukları büyük ölçüde görmezden geldiğini ancak artık bunu yapmanın işe yaramadığını söyleyen Carney “Bir geçiş sürecinde değil, bir kopuşun içinde bulunuyoruz” tabirlerini kullandı.

Büyük güçlerin ekonomik entegrasyonu bir silah olarak kullanmaya başladığını savunan Carney, ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük vergileri uygulamalarına değinerek, “Tarifeler bir koz olarak, finansal altyapı zorlayıcı bir araç olarak, tedarik zincirleri ise sömürülecek kırılganlıklar olarak kullanılmaya başlandı” tabirlerini kullandı.

“KURALLAR SİZİ KORUMUYORSA, KENDİNİZİ KORUMAK ZORUNDA KALIRSINIZ”

Yeni sistemde birçok ülkenin güç, besin, kritik mineraller, finans ve tedarik zincirlerinde daha fazla stratejik özerklik geliştirmek zorunda kaldığını kaydeden Carney, “Kurallar sizi korumuyorsa, kendinizi korumak zorunda kalırsınız. Lakin bunun bizi nereye götürdüğünü görmemiz gerekiyor. Herkesin etrafına kaleler inşa ettiği bir dünya, daha fakir, daha kırılgan ve daha az sürdürülebilir olacaktır” açıklamasını yaptı.

“GRÖNLAND VE DANİMARKA’NIN YANINDAYIZ”

Kanadalı başkan, dünyanın eski nizamının geri dönmesine beklemek yerine işleyen kurumlar ve muahedeler oluşturmak gerektiğini vurguladı. Kanada üzere orta güçteki ülkelerin ahenk sağlamak zorunda olduğunu vurgulayan Carney, “Yeni ortak bedeller ve çıkarlar temelinde, farklı problemler için farklı koalisyonlar kuruyoruz. Ukrayna konusunda Gönüllüler Koalisyonu’nun çekirdek üyelerinden biriyi. Arktik egemenliği konusunda ise Grönland ve Danimarka’nın yanında kararlılıkla duruyor, Grönland’ın geleceğini belirleme konusunda kendi kararlarını alma hakkını destekliyoruz” dedi.

“BU KIRILMADAN, DAHA GÜÇLÜ VE DAHA ADİL BİR ŞEY İNŞA EDEBİLECEĞİMİZE İNANIYORUZ”

Carney, “Kanada, Grönland üzerinden uygulanan tarifelere güçlü bir halde karşı çıkmakta ve Arktik’te güvenlik ve refah istikametindeki ortak amaçlarımıza ulaşmak için görüşmeler yapılması davetinde bulunmaktadır” sözlerini kullandı.

Kanada Başbakanı, “Eski nizamın geri gelmeyeceğini biliyoruz. Bunun yasını tutmamalıyız. Nostalji, bir strateji değildir. Lakin bu kırılmadan, daha büyük, daha güçlü ve daha adil bir şey inşa edebileceğimize inanıyoruz. Orta güçteki ülkelerin vazifesi budur. Güçlü ülkelerin gücü var fakat bizim de sahip olduğumuz bir şey var. Eski sistem sürüyormuş rolü yapmayı bırakma gücü. Gerçeğin ismini koyma, içeride gücümüzü inşa etme ve birlikte hareket etme gücü. Kanada’nın yolu budur. Bunu açık ve özgüvenle seçiyoruz. Bu yol, bizimle yürümek isteyen herkese açıktır” açıklamasını yaptı.

“NATO’NUN AÇIK BİR HALDE İMTİHANDAN GEÇTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM”

Oturumun soru yanıt kısmında dünyada eski kuralların değişmesine karşın “NATO’nun hala her şey eskisi üzereymiş gibi mi davrandığı” biçiminde bir soru alan Carney, “NATO’nun şu anda açık bir formda imtihandan geçtiğini düşünüyorum. Bu imtihana verilecek birinci cevap, Arktik güvenliğini her ihtimale karşı sağlam ve güçlü bir biçimde garanti altına almaktır” dedi.

Carney, kısa vadede Kanada, kuzey ülkeleri, İngiltere ve Fransa ile birlikte NATO’daki partner ülkelerin Arktik’te kapsamlı bir güvenlik mimarisi oluşturacak adımlar atması gerektiğini söyledi.

“GRÖNLAND’DA TAHLİL, GÜVENLİKLE BAŞLAR”

Grönland konusunda bir çıkış yolu bulunamaması halinde ne olacağı istikametinde bir soruya Carney, “Çözüm, güvenlikle başlar. Daha geniş manada Arktik güvenliği ile. Kanada, bu bahiste tam katkı sağlıyor. Büyük bir kapasite artışının başındayız. NATO da bunu yerine getirmeli” dedi.

Kanada Başbakanı, Grönland’ın Trump’ın söylediği biçimde Rusya ve Çin tehdidi altında olup olmadığı tarafındaki soruya, “Arktik’te tehditler var ve Rusya mutlaka bir tehdit. Bunu tartışmaya gerek yok. Bu yüzden hava, deniz ve karadaki varlığımızı sürdürüyoruz. Denizaltı filomuzu ve savaş uçaklarımızı güçlendiriyoruz. Füze tehditlerine karşı ufuk ötesi radarlar kuruyoruz. Şu kademede tehdit daha çok potansiyel seviyede ve biz bunu bu seviyede tutmak istiyoruz” karşılığını verdi.

KANADA-ÇİN STRATEJİK ORTAKLIĞI

Yakın vakitte Çin’e gerçekleştirdiği ziyaretin Kanada’nın Çin’e bağımlı hale geleceği tenkitlerine neden olduğu istikametindeki bir soruya Carney, “Bu bir genişleme ve inşa hamlesidir” dedi.

Carney, “Çin, dünyanın ikinci büyük iktisadı ve bizim ikinci büyük ticaret ortağımız. Bu sonlar içinde stratejik bir paydaşlık kurmamız gerekiyor ve biz bunu yaptık. Bağları hakikat yönetmek için bir temas ağına gereksinim var. ABD, Çin, Hindistan, Mercosur, Avrupa Birliği üzere büyük aktörleri bu ağın dışında bırakmak yanılgı olur. Bu sizi daha güçlü ve daha sağlam kılar” dedi.