Devletin kapılarından geçen dolandırıcılık: ‘Change’ araç gerçeği
Cumhuriyet muharriri gazeteci Murat Ağırel, “İkinci el araçta bu dolandırıcılığa dikkat” başlıklı bir yazı kaleme aldı.
Ağrıel, yurtdışından getirilen araçlara hasar kayıtlı araçların numaralarını bastıklarını belirterek, “Son periyotta ikinci el otomobil satış pazarında yaşanan dolandırıcılıkların haddi hesabı yok. Ben sanıyordum ki ekspertizlerle anlaşıp pert olmuş arabayı az kazalı ya da kazasız gösteriyorlar… Halbuki olay çok daha profesyonel ilerliyormuş. Yurtdışından getirdikleri otomobillere trafiğe çıkamayacak durumdaki araçların numaralarını basıyorlarmış. Üstelik bu otomobiller noterden satılıyor, muayeneden geçiyor, ruhsatı düzenleniyor ve trafiğe rahatlıkla çıkıyor” tabirlerini kullandı.
“ŞASİ VE MOTOR NUMARALARI ÜZERİNDEN YAPILAN BİR KİMLİK OPERASYONU”
Dolandırıcıların ‘change’ isimi verilen bir sitemi kullandığını söyleyen Murat Ağırel, “Gelin nasıl olduğunu anlatayım. Zira bütün bu evrelerden geçmiş bir araca bakan vatandaş için şüphe duymak neredeyse imkânsız. Zira ortada sırf bir satıcı değil; noter var, muayene var, trafik tescil var. Yani devlet var. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı’nın hazırladığı iddianame ise tam da bu itimat hissinin nasıl istismar edildiğini adım adım gözler önüne seriyor. İddianameye nazaran evrakın merkezinde ‘change’ olarak bilinen prosedür var. Ağır hasarlı, hurda ya da ekonomik olarak trafiğe çıkması mümkün olmayan araçlar ile çalıntı ya da yurtdışından Türkiye’ye giriş yapmış araçlar birleştiriliyor. Bu birleştirme, sanıldığı üzere kaba bir modül değişimi değil; şasi ve motor numaraları üzerinden yapılan bir kimlik operasyonu. Yani araç yürür halde fakat kimliği diğerine ait” dedi.
“NORMAL KAİDELERDE BU ARAÇLARIN GÜMRÜKTE KALMASI YA DA KESİMLİK OLARAK SÜREÇ GÖRMESİ GEREKİYOR”
Araçların hudut kapısından geçirildiğini belirten Ağırel, “Savcılık tespitlerine nazaran birtakım araçlar Kapıkule, İpsala üzere hudut kapılarından Türkiye’ye giriş yapıyor. Bu araçların bir kısmı yabancı plakalı, bir kısmı Türkiye’de hiç tescil edilmemesi gereken nitelikte. Olağan kaidelerde bu araçların ya gümrükte kalması ya da modüllük olarak süreç görmesi gerekiyor. Fakat belgede anlatılanlara nazaran bu araçlar, Türkiye’de daha evvel kaydı bulunan, tıpkı marka ve modele sahip ağır hasarlı araçlarla ‘eşleştiriliyor'” sözlerine yer verdi.
RUHSATTAKİ ARAÇ DEĞİL
Ağırel’in yazısının geri kalanı şu halde:
Yurtdışından gelen araç, burada kendisine benzeyen öteki bir aracın şasi ve motor numarasını alıyor. Kâğıt üzerinde her şey yerli ve pak; fiiliyatta ise trafikte dolaşan araç, ruhsattaki araç değil.
İddianamenin en çarpıcı yanlarından biri, bu araçların sistemin bütün kapılarından geçebilmiş olması. Savcılık, change olduğu tespit edilen araçların tekraren el değiştirdiğini, noter satışlarının yapıldığını, muayeneden geçirildiğini ve yıllarca trafikte kullanıldığını ortaya koyuyor.
Gerçek ne vakit ortaya çıkıyor biliyor musunuz?
Ancak kriminal inceleme yapıldıktan sonra.
Üniversitelerden alınan eksper raporları, şasi ve motor numaralarının sonradan değiştirildiğini net biçimde ortaya koyuyor.
Peki, bu araçlar muayeneden nasıl geçiyor?
İddianamenin satır ortalarında bu sorunun da yanıtı var. Zira muayene sistemi, aracın kimliğini değil, mekanik uygunluğunu denetliyor. Freni tutuyorsa, farları yanıyorsa, şasi numarası ruhsattakiyle örtüşüyorsa sistem “geçer” veriyor. Şasi ya da motor numarasının hakikaten o araca ilişkin olup olmadığı ise muayenenin konusu değil. Gerçekten savcılık da araçların change olduğunun, muayenede değil; lakin kriminal ve teknik incelemeler sonucunda tespit edildiğini vurguluyor.
Muayeneden geçen araç notere gidiyor. Evraklar sistemde uyumlu. Noter satışı yapılıyor. Akabinde trafik tescil süreci tamamlanıyor ve ruhsat düzenleniyor. Böylelikle muayene-noter-tescil zinciri tamamlanmış oluyor.
Zincirin her halkası bir sonrakine güvenerek çalışıyor. Ortaya çıkan sonuç ise çarpıcı: Devletin bütün kapılarından geçmiş lakin gerçekte öbür bir kimlikle dolaşan araçlar ortamızda dolaşıyor.
Bu zincirin sonunda en ağır bedeli ödeyenler ise belgede “müşteki” olarak yer alan vatandaşlar.
İddianameye nazaran yaklaşık elli kişi, bu araçları bilmeden satın alıyor. Bu beşerler ne yeraltı dünyasıyla temaslı ne de “ucuz olsun” hesabı yapan alıcılar.
NE ARAÇ NE DE PARA…
Noterde yapılan satışa, muayene raporuna, ruhsata güveniyorlar. Devletin verdiği kâğıda inanıyorlar. Aylar, bazen yıllar sonra kapıları çalınıyor. Araç “change” olduğu gerekçesiyle bağlanıyor. Geriye ne araç kalıyor ne de ödenen para. Üstelik hiçbiri olmadan satayım dese bile aracın gerçek pahası ödediği paranın çok çok altında kalacak.
Savcılığın cürüm tarifi bu yüzden dikkat cazibeli: “Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık.”
Yani evraka nazaran dolandırıcılık, devletin varlığına karşın değil; tam bilakis, devletin sağladığı inanç üzerinden yapılıyor. Sistem, hatalıyı ayıklamak yerine, onu deverana sokan bir düzeneğe dönüşüyor.
Bu noktada sıkıntı artık ferdi bir dolandırıcılık öyküsü olmaktan çıkıyor. Kimliği değiştirilmiş bir araç kazaya karıştığında, bir hatada kullanıldığında ya da bir can kaybı yaşandığında sorumluluk zinciri de karışıyor.
Kâğıt üzerindeki araçla yoldaki araç tıpkı değilse hukuk kime ulaşacak?
Sigorta, kasko, tazminat üzere kavramlar hangi kimlik üzerinden işleyecek?
Bu dava sonuçlandığında sanıklar yargılanacak, tahminen cezalar verilecek. Lakin iddianamenin asıl söylediği şey daha büyük. Muayenenoter-tescil zinciri bu haliyle çalışmaya devam ettiği sürece, change araç belgeleri bitmeyecek. Zira sorun birkaç kişinin hünerinde değil; güven üzerine kurulu bir sistemin denetimsizliğinde.
Uzatmayayım; sorun dönüp dolaşıp kontrole geliyor. Sistemdeki en ufak açığı bile dolandırıcılar kıymetlendiriyor. Yani yalnızca ceza verip geçmek gerçek değil. Bu açığı kapatmak gerekiyor. Türkiye her yıl trafik kazalarına on binlerce insanını feda ediyor. Beşerler ölmeden tedbir almak gerekiyor.
