Türkiye’nin farklı kentlerinden gelen haberler, son aylarda ürkütücü bir ortak noktada buluşuyor. Toplumsal medyada paylaşılan “İntihar edeceğim” görüntüleri, lisana getirilen borçlar, utanç duygusu ve “çıkış yolu kalmadı” ifadeleri… Yasa dışı sanal kumar ve bahis siteleri nedeniyle ağır bir borç yükünün altına giren birçok kişi, geride yardım daveti niteliğinde iletiler bırakarak hayatına son veriyor.

GAZİ KUMAR BORÇLARI NEDENİYLE ÖMRÜNE SON VERDİ

Kayseri’de 15 Ocak Perşembe günü, gazi Ferdi Çatal, kumar borçları nedeniyle yaşadığı buhranın akabinde gazi olduğu durakta ömrüne son verdi.

Sabah saatlerinde gazi olduğu durağa gelen Çatal’ın intihar ettiği bildirildi. İhbar üzerine olay yerine polis ve sıhhat takımları sevk edildi. Yapılan denetimde Gazi Ferdi Çatal’ın hayatını kaybettiği belirlendi. Olay yerinde güvenlik tedbiri alan polis grupları inceleme yaptı. Çatal’ın cenazesi, incelemelerin akabinde hastane morguna kaldırıldı.

“HER ŞEY ‘BİR SEFERDEN BİR ŞEY OLMAZ’ DİYE BAŞLADI”

Yaşamına son vermeden evvel veda görüntüsü çektiği öğrenilen Çatal, görüntüde “Herkes hakkını helal etsin. Kumar oynayan en son hayatıyla kumar oynar. Bunu öğrendim. Ben de yolun sonuna geldim. Ailemle, herkesle aram bozuldu. Ben gaziyim, prestijimi kaybettim. Her şey ‘bir seferden bir şey olmaz’ diye başladı. Ne yazık ki bağımlısı oldum” tabirlerini kullandı.

BİR UZMAN ÇAVUŞUN YARDIM ÇIĞLIĞI

Kahramanmaraş’ta vazife yapan 34 yaşındaki piyade uzman çavuş Enes Kuş, toplumsal medyada paylaştığı görüntü ile yaşadığı maddi ve ruhsal çıkmazı anlattı. Kimliğini ve mesleğini açıkça tabir eden Kuş, uzun müddettir borç baskısı altında olduğunu, bilhassa kumar borçları nedeniyle derin bir buhrana sürüklendiğini lisana getirdi.

Paylaşımında yaşadığı çaresizliği gizlemeyen Kuş’un görüntüsü kısa müddette geniş kitlelere ulaştı. Görüntünün akabinde kendisinden haber alınamadığına dair savlar toplumsal medyada yayıldı. Yetkili makamlar tarafından sıhhat durumu ya da akıbetine ait resmi bir açıklama yapılmadı. Yeni Akit’in bugünkü haberine nazaran, Kuş’un hayatına son verdiği sav edildi.

“10 GÜNDE HER ŞEYİ TÜKETTİM”

Geçtiğimiz günlerde Çankırı’nın Ilgaz ilçesinde yaşayan 37 yaşındaki vücut eğitimi öğretmeni Şafak Çelik de misal bir sürecin akabinde hayatını kaybeden isimlerden biri oldu. Toplumsal medya hesabından paylaştığı görüntüde, sanal kumar nedeniyle ailesine ilişkin meskenleri ve yüklü ölçüde parayı kaybettiğini anlatan Çelik, “10 günde her şeyi tükettim” kelamlarıyla yaşadığı çıkmazı anlatmıştı. Bu görüntünün akabinde Çelik’in cansız vücudu bulundu.

GERİDE MEKTUP KALDI: BİR AİLENİN ÇÖKÜŞÜ

2025 yılının Nisan ayında, Aksaray’da emekli astsubay Yiğit B. ile eşi Naciye B.’nin hayatını yitirdiği olayın akabinde geride bıraktıkları mektup, yasa dışı kumarın bir aileyi çökerttiğini ortaya koymuştu. Çiftin, yıllar boyunca yasa dışı bahis ve online kumar sitelerinde tüm birikimlerini kaybettikleri, borçlandıkları ve etraflarından saklı formda maddi dayanak aradıkları anlaşıldı.

Mektupta, kumar bağımlılığı nedeniyle yaşadıkları çıkmaz, umut vaat eden lakin sonuçsuz kalan çıkar beklentileri ve giderek artan baskı detaylarıyla anlatıldı. Borç batağına giren çiftin birlikte hayatlarına son verme kararı aldıkları ortaya çıkmıştı.

“CEP TELEFONLARI BİRER KUMARHANEYE DÖNÜŞTÜ”

Milliyet’ten Çiğdem Yılmaz’ın bugün kaleme aldığı köşe yazısında ise sanal kumarın ulaştığı tehlikeli boyutlara dikkat çekildi. Yazıda, cep telefonlarının adeta birer kumarhaneye dönüştüğü, “deneme bonusu” ve “kayıpsız kazanç” vaatleriyle bilhassa gençlerin gaye alındığı vurgulandı.

Uzman görüşlerine yer verilen yazıda, sanal kumarın kısa müddette ağır borçlara, aile içi yıkımlara ve geri dönüşü olmayan sonuçlara yol açtığı tabir edildi. Geçtiğimiz haftalarda yaşanan ölümlerin, bu görünmez yıkımın sırf küçük bir kısmı olduğu belirtildi.

BAŞLAMA YAŞI 15’E DÜŞTÜ

Türkiye Yeşilay Cemiyeti’nin yayımladığı Türkiye Kumar Raporu, kumara başlama yaşının 15’e kadar düştüğünü ortaya koyuyor. Rapora nazaran, 15 yaş üzerindeki her 10 bireyden biri hayatında en az bir kere kumar oynadı. En riskli kümesi ise gençler oluşturuyor.

Uzmanlar, sanal kumarın ulaşılabilirliği ve daima hatırlatıcılarla desteklenmesinin bağımlılığı derinleştirdiğine dikkat çekiyor.

“BAĞIMLI YAPANA KADAR KAZANDIRIYOR”

Sanal kumarla çaba eden bağımlılar, sistemin işleyişini misal sözlerle anlatıyor. Uzun yıllardır kumar oynadığını söyleyen bir kişi, küçük çıkarlarla oyunda tutulduklarını, temel maksadın bağımlılık yaratmak olduğunu belirtiyor. Bir öteki bağımlı ise yıllar içinde milyonlarca lira kaybettiğini, işini ve meskenini satmak zorunda kaldığını tabir ediyor. Aileler de bu sürecin sırf bireyi değil, tüm haneyi maddi ve ruhsal olarak çökerttiğini söylüyor.

SESSİZ BİR TOPLUMSAL KRİZ

Yaşanan hadiseler, yasa dışı sanal kumarın sadece kişisel tercihlerle açıklanamayacak kadar büyük bir sorun haline geldiğini gösteriyor. Denetimsizlik, kolay erişim ve agresif reklam yolları, her yaştan insanı bu bataklığın içine çekiyor.

Uzmanlar ve sivil toplum kuruluşları, emsal trajedilerin yaşanmaması için daha güçlü kontrol düzenekleri, farkındalık çalışmaları ve ruhsal takviye sistemlerinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.

SANAL KUMARIN RUHSAL YIKIMI

Sanal kumar ve yasa dışı bahis bağımlılığının bireyler üzerindeki yıkıcı tesirleri sadece ekonomik kayıplarla hudutlu kalmıyor. Ruh sıhhati alanında da önemli sonuçlar doğuran bu sorun, depresyondan intihar riskine kadar uzanan ağır tablolara yol açabiliyor. Psikiyatrist Endam Köybaşı, sanal kumar bağımlılığını ruhsal boyutlarıyla kıymetlendirdi.

Psikiyatrist Endam Köybaşı’na nazaran, sanal kumarın yaygınlaşması tesadüf değil. “Kumar oynama davranışındaki artışı sırf insanların arayışlarına bağlamak safiyane olur,” diyen Köybaşı, bunun devasa bir iktisat ve sektörel yapılanma tarafından beslendiğine dikkat çekti. Türkiye’nin de bu süreçten önemli biçimde etkilenen ülkelerden biri olduğunu söyledi.

“KUMAR BAĞIMLILIĞINDA KAZANMAK DİYE BİR ŞEY YOKTUR”

Sanal kumarın başka bağımlılıklarda olduğu üzere birçok meseleye ve eşlik eden hastalıklara yol açtığını belirten Köybaşı, en değerli sonuçlardan birinin gelir kaybı olduğunu tabir etti: “Kumar bağımlılığında kazanmak diye bir şey yoktur. Tanımında bile daha fazla yarar elde etmek hedefiyle aşikâr bir kıymetin harcanması yer alır. Lakin bu harcamanın birçok vakit çıkar getirmediği üzere büyük maddi ve ruhsal çöküntülere yol açtığını görüyoruz.”

“SANAL KUMAR BİR HALK SIHHATİ SORUNUDUR”

Köybaşı, kumara en sık eşlik eden psikiyatrik rahatsızlıklardan birinin depresyon olduğunu, bunun da intihar riskini artırdığını belirterek, “Bu açıdan bakıldığında sanal kumar bir halk sıhhati problemidir,” dedi.

Sürecin sadece ferdi tercihlerle açıklanamayacağını belirten Köybaşı, kamusal müdahalenin kıymetine dikkat çekti: “Sanal kumar krizi, yalnızca insanlara ‘oynamayın’ denilmesiyle çözülemez. Hem çocukların erişimi engellenmeli, hem de bu hastalıktan muzdarip şahısların tespit edilerek tedavi edilmesi ve rehabilitasyonu sağlanmalıdır.”

Sanal kumarın klasik kumardan daha tehlikeli olduğuna vurgu yapan Köybaşı, bunun nedenini erişimin kolaylığına bağladı: “Bir telefonla tek tıkla ulaşabiliyorsunuz. Tedavi gören kişi, daima kumarı teşvik eden iletiler, reklamlar ve mailler alabiliyor. Bu durum bağımlılık tedavisini daha da zorlaştırıyor.”

BAĞIMLILIK TEDAVİSİNDE MARUZ KALMAMAK ÇOK ÖNEMLİ

Köybaşı, bağımlılıkla çabada maruz kalmanın kritik bir mevzu olduğuna dikkat çekerek, “Yalnızca davranışı bırakmak yetmez; birebir vakitte o davranışı tetikleyen uyaranlara maruz kalmamak gerekir,” dedi ve bahsin kamusal düzenlemeler, yasaklamalar ve regülasyonlarla ele alınması gerektiğini tabir etti.

SANAL KUMARIN SINIFSAL ART PLANI

Sanal kumar bağımlılığının yaygınlaşmasında ferdî tercihler kadar derinleşen yoksulluk, güvencesizlik ve emek piyasalarındaki dönüşüm de belirleyici rol oynuyor. ÇOMÜ Sosyoloji kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Devrim Topses, sanal kumarın bilhassa işçi sınıflar ve genç jenerasyon açısından nasıl bir “çıkış yolu” olarak sunulduğunu sosyolojik ve toplumsal art planıyla kıymetlendirdi.

Topses’e nazaran, fakirleşme belirleyici nedenlerden biri olmakla birlikte, bahse daha geniş bir perspektiften bakılması gerekiyor. Dünya genelinde bilhassa 20. yüzyılın sonlarından itibaren üretici sermaye, finans sermayesinin gerisine düşmüş durumda. Üretime dayalı çıkardan çok spekülasyonun ve hareketli sermayenin ehemmiyet kazandığını belirten Topses, bu durumun istihdam imkanlarını sınırladığını ve bilhassa işçi sınıflar açısından önemli meseleler yarattığını söz etti.

Topses, kapitalizmin 20. yüzyılın sonundan itibaren yeni bir etaba geçtiğini, bunun esnek üretim ve post-Fordizm olarak tanımlandığını söyledi. Post-Fordizm, emeğini satarak geçinen bölümler açısından takımlı iş imkanlarının azalması, işsizlik müddetinin genişlemesi ve toplumsal siyasetlerin zayıflaması manasına geliyor. Bu da geniş bölümler için garantisiz bir hayatı beraberinde getiriyor. Topses’e nazaran bu durum sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada gözlemlenen bir olgu.

Söz konusu ekonomik dönüşüm, emek üzerinden refahın artırılması imkanını giderek zorlaştırırken, toplum açısından “kabul edilebilir” yeni çıkar yolları olarak talih oyunlarının öne çıktığını belirten Topses, şunları kaydetti:

“EMEKÇİ SINIFLAR İÇİN BİR KAÇIŞ YOLU OLDU”

“Emek yoluyla kazanmanın giderek zorlaştığı bir periyotta, çalışan ve işçi sınıflar için talih oyunları bir tıp alternatif geçim yolu olarak görünmeye başladı. Bu dönüşüm dünya çapında bilhassa sosyalizmin gerilemesi ve kapitalizmin yeni bir kademeye geçmesiyle ilişkilidir. Fakirleşme burada kritik bir değişkendir; emek sömürüsünün derinleştiği noktada açık bir fakirleşme ortaya çıkıyor ve bu da insanları ömürlerini sürdürebilmek için yeni yollar aramaya itiyor.”

BAŞKA HATALARI DA ARTIRIYOR

Topses, bu tıp süreçlerin intihar ve kabahat oranlarında artışla sonuçlandığını vurguladı: “Artan intiharların yanı sıra hata oranlarında da yükseliş var. Bu durum artık bir ömür çabasına dönüşüyor ve birçok vakit hukuk ve normlar dışında gerçekleşiyor.”

GENÇ NESLİN GELECEKSİZLİĞİ SANAL KUMARA İTİYOR

Genç jenerasyonun yaşadığı geleceksizlik ve güvencesizlik halinin de toplumsal siyasetlerin dünya çapında gerilemesiyle ilişkili olduğunu belirten Topses, toplumsal siyasetlerin yerini giderek hayırseverlik biçimlerinde yardım sistemlerinin aldığını, bunun da gençlerde toplumsal buhranı derinleştirdiğini söz etti.