Şili’nin solcu devlet başkanı Gabriel Boric, görev mühletinin dolmasına yaklaşık iki ay kala, El Pais gazetesine verdiği geniş kapsamlı mülakatta Küba ve Venezuela üzere sosyalist ülkelere sert reaksiyon göstererek, “diktatörlük” yakıştırması yaptı.

Boric, komşusu Küba için “Bugün Küba’da yiyecek ve ilaç kıtlığı var, ulaşım çok güç ve gençlerin büyük bir kısmı ülkeyi terk etti. Orada bir demokrasi yok; bu bir tek parti rejimidir, söz özgürlüğü yoktur. Bu, her bakımdan bir diktatörlüktür” dedi.

Boric, sorumluluğun öncelikle Küba’yı yönetenlerde olduğunu belirtmekle birlikte, ABD’nin 1960’lardan bu yana uyguladığı ekonomik ablukanın tesirlerini de yadsımadı.

Boric, geçmişte kendi jenerasyonunun 1998 yılında Hugo Chavez’in gelişiyle başlayan dönüşümlere büyük bir sempati ve umutla baktığını hatırlattı. Lakin bugün gelinen noktada durumunun büsbütün değiştiğini şu sözlerle tabir etti:

“Pek çok teorik ve ideolojik neden var ancak benim için en belirleyici olanı egzodus (büyük göç). 7 milyondan fazla insanın kaçtığı bir ülke… Bu türlü bir şeyi kimse savunamaz.”

BORIC NASIL KAZANDI, NE YAPTI

Evrensel gazetesi müellifi Kavel Alpaslan, “Şili’nin sözde ‘solcu’ devlet başkanı giderayak neden Küba’yı gaye aldı?” başlıklı yazısında, Boric’in değerlendirmelerini eleştirdi.

Boric’in, aralık ayında yapılan seçimlerinde ABD takviyeli Jose Antonio Kast’a net bir oy farkıyla kaybettiğini hatırlatan Alpaslan, “Solun sokak aksiyonlarındaki radikal talepleriyle iktidara gelen Boric, kayda kıymet hiçbir değişime imza atmadan başkanlığa veda edecek” diye yazdı.

“Peki neden giderayak topu Küba’ya atmayı tercih etti? Üstelik ABD kendi ‘arka bahçesi’ gördüğü Latin Amerika’ya hücumlarını hızlandırıp Venezuela’nın akabinde Küba’yı da açıkça tehdit ederken, neden amaç tahtasına Küba’yı ve Venezuela’yı yerleştirdi?” sorularını soran Alpaslan’ın yazısının ilgili kısmı şöyle:

“Şili 2019 yılında sağcı hükümetin neoliberal siyasetlerine karşı ayağa kalktı. Ulaşım artırımına karşı reaksiyonla başlayan protestolar kısa müddet içerisinde radikal ıslahatlar talep eden bir halk ayaklanmasına dönüştü. Hareketçilerin istekleri ‘Zamların geri alınması’ ya da ‘hükümetin istifası’yla sonlu kalmadı; ekonomik talepleri ağır basan anayasal değişiklik de talep edildi.

Şili Anayasası’nın kökleri kanlı bir darbeye uzanıyor. Sosyalist Salvador Allende, 1970’de seçimle iktidara gelmiş, lakin 1973’te ABD dayanaklı General Augusto Pinochet tarafından devrilmişti. Pinochet devrinde rüzgar zıddı istikametten esmiş ve Şili dünyada neoliberal ekonomik siyasetlerinin sistematik bir biçimde uygulandığı birinci laboratuvar olarak isimlendirilmişti. 1980 yılındaki Şili Anayasası neoliberal çıkarları müdafaa misyonunu üstlendiği için protestoların en sık işitilen sloganlarından biri anayasa değişikliği talebine atıfla ‘Neoliberalizm burada doğdu, burada ölecekti.’

Geniş bir sol/sosyal-demokrat koalisyon da Şili seçimlerine bu talebi yükselterek damgasını vurdu. Eski bir öğrenci lideri olan Boric, bu koalisyonun adayı olarak sokak eylemlerinden gelen güçle seçimleri kazandı. Türkiye de dahil olmak üzere tüm dünyada burjuva medyada manşetler ‘Şili’de solun görkemli zaferi’ halinde atıldı.

“KISA MÜDDETTE MERKEZE KAYDI”

Fakat kısa müddette Boric’in siyasi spektrumda yalnızca ölçülü olmadığı, açıkça merkeze kaydığı görüldü. Yeni anayasa gündeminin ekonomik talepleri, sermayeyle uzlaşmacı bir perspektifle art plana itildi. Kimlik ögeleri ön plana çekildi. Ve nihayetinde fiyaskoyla sonuçlandı, protestoların kökten ıslahat taleplerinin hiçbiri karşılanmadı.

İçeride tertip içerisinde ana akım bir siyaset izleyen Boric, dış siyasette da farklı bir tavır sergilemedi. Ukrayna’daki savaşta açık bir halde NATO’nun yanında kendini konumlandırdı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’ye desteğini sundu. Uzun müddettir ABD’nin ekonomik yaptırımlarıyla boğuşan Venezuela’nın liderliğini coşkuyla eleştirdi, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ‘Meşruiyetinin sorgulanması gerektiğini’ savundu ve bir ‘diktatörlük’ olarak niteledi. Küba’nın ülkedeki protestoculara baskı uyguladığını, Nikaragua’nın da seçimlerde usulsüzlük yapışını sert bir halde lisana getirdi. ABD’nin Latin Amerika’daki siyasetine karşı birebir coşkuyu göstermedi, Maduro’nun kaçırılması üzere mecbur kaldığı anlarda yarım ağızla açıklamalar yaptı.

“BİRKAÇ BURJUVA MEDYA ANALİSTİNİN ÖVGÜSÜNÜ ALMAK HARİCİNDE HİÇBİR MUVAFFAKİYETE İMZA ATAMADI”

ABD merkezli Miami Herald gazetesi 2021 yılında Boric’in dış siyasetini takdir ederek ‘Genç başkanın Küba ve Venezuela’ya karşı aldığı halla tarihe geçebileceğini ve hatta bölge için yeni alternatif oluşturabileceğini’ tez etti.

Fakat Boric, birkaç burjuva medya analistinin övgüsünü almak haricinde hiçbir muvaffakiyete imza atamadı. Ne onu koltuğa taşıyan kitlelerin nezdinde, ne de kendi çizmek istediği sermaye dostu orta yolcu siyasette faciadan kaçamadı. Kısa mühlet evvel yapılan seçimlerde önce kendi partisi, geniş ittifak içerisindeki aday-adaylığı seçimini kaybetti. Sonra da seçtikleri ortak aday, tamamı sağın farklı tonlarından oluşan başka isimler karşısında kesin bir yenilgi yaşadı.

Tüm bunların yarattığı hayal kırıklığıyla ABD Başkanı Donald Trump’ın müttefiki Kast zafer kazandı. Şili’nin oligarklarından Kast’ın babası eski bir Nazi askeri. Ailesinin darbecilerle geçmişte yakın bağları olduğu biliniyor. Hatta ailesinden işkencecilik suçlamasıyla yargılananlar var. Hem esasen Kast da ‘Pinochet yaşasaydı kendine oy vereceğini’ söylemekten gocunan bir isim değil.

Bu hezimetin akabinde Boric, sorumluluktan paçasını kurtarmak istiyor. İspanya merkezli El Pais gazetesine konuşan Boric, verdiği cevapları genel prestijiyle bir ‘Başarısızlıklar ve hayal kırıklıklarıyla dolu başkanlık devrini aklama çabası’ biçiminde kıymetlendirebiliriz.

Çuvaldızı kendisi yerine Latin Amerika’da ABD’nin kuşatması altında hayat ve egemenlik uğraşı verenlere batırması ise ucuz bir kaçış rampası olarak yorumlanabilir.

Tüm bunlar akla Cervantes’in şu kelamlarını akla getiriyor: ‘Unutma, kendi çatısı camdansa şayet, mecnundur taş toplayan komşuya atmak için.’

Sormak lazım 60 küsur yıldır dünyanın en uzun soluklu ambargosuna karşı hayat savaşını hâlâ sürdürebilmiş ve her şeye karşın onurunu müdafaayı başarmış bir ülkeye üstten değerlendirmeler yapmak, heybesinde hezimetten diğer bir şey taşımayan, ismi kısa müddet sonra unutulacak birine mi düşüyor?

Bir de ne dese beğenirsiniz: ‘Demokratik siyaset kahramanlıkla değil; insanların hayat şartlarında gerçek bir dönüşümle ilgilidir.’ Küba’nın tüm zorlukların içerisinde başardığı kökten devrimci atılımların kırıntısını bile halkına sunabilmiş mi?

Demek sermayeye sevecen görünme eforu, insanı o denli arsızlaştırıyor ki samimi bir günah çıkarmayı bile olanaksız kılıyor. Küba’yı ‘tek partili olması’ nedeniyle eleştiriyor lakin kendisi o çok sevdiği seçimlerden yediği tokattan bile ders çıkarmaktan aciz.”