Güçlü karakteri, sabrı ve azmiyle Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün annesi olarak hem Türk hem dünya tarihine geçen Zübeyde Hanım, ömrü boyunca bağımsızlık ruhunu ve Türk bayanının direncini temsil eden bir portre oldu.

Oğlunun başlattığı istiklal çabasında sıhhat problemlerinin artması üzerine İzmir’in havasının düzgün geleceği düşünülerek 18 Aralık 1922’de Latife Hanım Köşkü’nde kalmaya başladı. Ancak Zübeyde Hanım, burada 28 gün yaşadıktan sonra 14 Ocak 1923’te 66 yaşında hayatını yitirdi. Zübeyde Hanım’ın cenazesi, Karşıyaka’daki Ferik Osman Paşa Mescidi avlusuna defnedilirken vefatının 103. yılında bugün hürmet ve minnetle anılıyor.

ZÜBEYDE HANIM KİMDİR

Karaman’dan Rumeli’ye göç eden Yörük Türkmeni bir ailenin mensubu olan Zübeyde Hanım, 1857 yılında Selanik’e bir saat aralıktaki Langaza’da dünyaya geldi. Sofuzade Feyzullah Efendi ile Ayşe Hanım’ın tek çocuğu olan Zübeyde Hanım, çocukluk yıllarını ailesinin çiftliğinde geçirdi. Periyodun hudutlu eğitim imkanlarına karşın okuma yazma öğrendi.

Genç yaşta Ali İstek Efendi ile evlenen Zübeyde Hanım’ın Fatma, Ahmet, Ömer, Mustafa, Makbule ve Naciye isimlerinde altı çocuğu oldu. Lakin periyodun ağır hastalıkları, onun hayatında derin izler bıraktı; Fatma, Ahmet ve Ömer’i kuşpalazı (difteri) nedeniyle, Naciye’yi ise şimdi 12 yaşındayken verem yüzünden kaybetti.

1890 yılında Ali İstek Efendi’nin vefatıyla 33 yaşında dul kalan Zübeyde Hanım, çocuklarıyla birlikte bir müddet Langaza’da, tarımla uğraşan üvey kardeşi Hüseyin Ağa’nın çiftliğinde ömrünü sürdürdü. Hayat gayretine burada devam eden Zübeyde Hanım, daha sonra memur Ragıp Efendi ile evlenerek yeni bir sayfa açtı. Yaşadığı tüm acılara karşın dimdik ayakta kalan Zübeyde Hanım, hem bir anne hem de bir Türk bayanı olarak sabrın, inancın ve direncin sembolü olmayı sürdürdü.