Korsan kitaplar mecra değiştirdi, dijitale taşındı
Dijitalleşmeyle birlikte korsan yayıncılık da biçim değiştiriyor. Türkiye’de basılı kitap korsanlığı giderek azalırken, dijital korsanlık farklı mecralarda süratle yayılıyor. Bilhassa toplumsal medya ve çevrim içi platformlar üzerinden paylaşılan korsan e-kitaplar, araştırma yapıtları ve akademik yayınların basımını olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, bu sürecin uzun vadede kültürel bir çölleşmeye yol açabileceği ikazında bulunuyor.
Korsan yayıncılığın dijital ortama kaymasıyla birlikte, yasa dışı kullanımın adresi dikkat alımlı biçimde eğitim kurumları oluyor. Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği’nin (TBYM) Türkiye gazetesine aktardığı bilgilere nazaran, fiziki kitap korsanlığına yönelik kontrollerde ele geçirilen gereç sayısı yıllar içinde önemli biçimde azaldı. Mart 2019–Haziran 2021 devrinde yapılan 321 arama ve el koyma sürecinde yaklaşık 1 milyon 575 bin gereç ele geçirilirken, Temmuz 2021–Ekim 2023 ortasında bu sayı 914 bine düştü. Kasım 2023–Kasım 2025 periyodunda ise 440 adrese yapılan kontrollerde ele geçirilen gereç sayısı yaklaşık 288 bin olarak kaydedildi.
Üniversitelerde ve özel okullarda da korsanın arttığına vurgu yapan TBYM yetkilileri “Özel kolejlerde ve okullarda üyelerimizin yapıtlarının müsaadesiz olarak fotokopi yoluyla çoğaltılarak kullanılması, üniversitelerde akademik kitapların korsan nüshalarının ya da fotokopilerinin kullanılması, akademik yayın üretimini zorlaştırmaktadır. Akademik yayıncıların bandrol bilgilerindeki hissesinin azalması bundan ne kadar olumsuz etkilenildiğini ortaya koymaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve YÖK’e kıymetli sorumluluklar düştüğü açıktır” sözlerini kullanarak şunları paylaştı:
“Meslek Birliğimizin yetki evrakı verdiği bir üyemize ilişkin iki farklı psikoloji kitabının, isminde ‘üniversite’ ibaresi bulunan ve uzaktan eğitim faaliyeti yürüten bir yükseköğretim kurumunun psikoloji programında müsaade alınmaksızın dijital korsan olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Kelam konusu eserler, üniversitenin uzaktan eğitim sistemi üzerinden öğrencilere sunulmuş; öğrencilerin giriş yaptığı sayfalardan kitapların tamamının indirilebilir hâlde olduğu belirlenmiştir. Bu hukuka muhalif kullanım, noter vasıtasıyla e-Tespit yoluyla belgelenmiş; ilgili üniversite ve sorumlular hakkında yasal süreç başlatılmış ve gerekli hukuksal süreçler titizlikle yürütülmektedir”
