Türkiye uzun yıllardır otomotiv kesiminde gerçek bir yatırım ala­madı. Hatta gelinen son bir­kaç yılda mevcut yatırımlar, gerek global kararlar gerek­se dünyada yaşanan jeopolitik riskler karşısında Türkiye’den gitti. Burada yeni bir sayfa aç­mak isteyen Türkiye, yatırım tarafında kapıları sonuna ka­dar açsa da bilhassa Uzak Do­ğu’dan tam bir geri dönüş ala­madı.

Dünya Gazetesi’nden Ali Yıldırım’ın haberine nazaran, otomotiv endüstrisinde Çinli üreticilerin son yıllar­daki agresif halleri dalı tüm dünyada tekrar şekil­lendirirken, bir manada yatı­rım savaşları da başladı. Özel­likle Türkiye otomotiv sana­yisinde Çinli üreticilerle yeni bir yatırım periyodunun başla­ması beklenirken, bu durum son iki yıldır yüksek sesle de lisana getiriliyor. Elektrikli ve içten yanmalı araç yatırımla­rı için Manisa ve Samsun’da organize sanayi bölgelerinde (OSB) tahsis edilen geniş ara­ziler, bugün prestijiyle yaklaşık 40 milyar liralık bir ekonomik pahası temsil ediyor. Hatta Samsun’da Chery’nin yapaca­ğı yatırıma ait tahsis edi­len yerin bile diğer firmala­ra verilmesi gündemde.

40 MİLYAR TL’YE YAKLAŞTI

Samsun’un Tekkeköy’de­ki Yeni Organize Sanayi Böl­gesi’nde yaklaşık 1,2 milyon metrekare büyüklüğünde bir alan Chery yatırımı için ay­rıldı. Hatta yaklaşık 10 ay ön­ce TBMM Plan ve Bütçe Ko­misyonu Başkanı ve Samsun Milletvekili Mehmet Muş, bölgede incelemelerde bu­lunmuş, “Türkiye gündemin­deki yabancı yatırımcının da burada yeri ayrılmış vaziyet­te” demişti. Samsun OSB’de firmalara tahsis edilen sana­yi parsellerinin yeni met­rekare karşılığı yaklaşık 5 bin TL düzeyinde bulunurken, bu çerçevede Chery için ayrı­lan alanın toplam piyasa değe­ri yaklaşık 6 milyar TL’ye ula­şıyor. Manisa OSB’de sanayi parsellerinde metrekare ünite fiyatı yaklaşık 21 bin TL sevi­yesinde bulunurken, BYD için tahsis edilen 1,6 milyon met­rekarelik alanın toplam piyasa bedeli bu hesaplamayla yakla­şık 33,6 milyar TL’ye karşılık geliyor. Böylelikle iki Çinli üre­tici için ayrılan sanayi parsel­lerinin toplam ekonomik bü­yüklüğü 40 milyar TL eşiğine yaklaşmış durumda.

GÜMRÜK AVANTAJLARI

Kulislerde konuşulanlara nazaran, bilhassa Samsun’daki bu büyük ölçekli parselin baş­ka global otomotiv ya da tek­noloji firmalarına açılması da seçenekler ortasında. Özel­likle Avrupa pazarına yakın­lık, gümrük avantajları ve iç pazar potansiyeli, Türkiye’yi Çinli üreticiler kadar öteki Asyalı ve Avrupalı markalar için de cazip kılıyor.

HEDEF 2026

Manisa OSB’de Çinli elektrikli araç devi BYD için ayrılan alan, Türkiye’nin bugüne kadar otomotivde gördüğü en büyük yatırım vaatlerinden birine mesken sahipliği yapacak halde planlandı. Hatta bu bölgede yıllar evvel Volkswagen’in üretim yapacağı tekraren konuşulmuş, lakin tabir yerindeyse “top daima direkten dönmüştü”. Taraflar ortasında yapılan muahede, 8 Temmuz 2024’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın himayesinde Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi’nde BYD Yönetim Kurulu Lideri Wang Chuanfu tarafından imzalandı. Açıklanan çerçevede yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım, yıllık 150 bin adet üretim kapasitesi ve binlerce kişilik istihdam yapılacağı da aktarılanlar ortasındaydı. Ortadan geçen müddette BYD cephesinden yatırımı rafa kaldırdığına dair resmi bir açıklama gelmiş değil; fakat yatırımın hala “niyet ve planlama” evresinde kalması beklentileri sonlu tutuyor. Fabrikanın 2026 sonunda faaliyete geçeceği belirtiliyor.

CHERY’DEN RESMİ AÇIKLAMA GELMEDİ

Chery ismine tahsis edilen Samsun OSB’deki arazi, araba fabrikası kurulabilecek tüm altyapıya sahip. Buna rağmen en baştan beri Chery’den net bir yatırım takvimi paylaşılmış ancak Türkiye her fırsatta vurgulanıyor. Mart 2025’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Samsun’da gerçekleştireceği dev yatırım için Chery International Başkanı Zhang Guibing’e teşekkür evrakı verilmişti. Chery’nin yatırım tezi, üretim tesisi planları ve kamuoyu açıklamalarıyla gündeme geldi

“Yerimiz çok hoş, diğerlerine verebiliriz”
Samsun’un milletlerarası ve ulusal yatırımcılar için cazibe merkezi hâline geldiğini vurgulayan Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan, Chery için tüm eksiklikleri giderilen alanın yatırımcının kararını beklediğini söyledi. Doğan, “Chery gelirse kendileri için de bir kar olur. Gelmezse kendileri bilir. Bizim yerimiz çok hoş. Öbür firmalara da verebiliriz” diye konuştu. Doğan, “Samsun, bugün 1 milyon 200 bin metrekarelik bir alana gelebilecek bir yabancı otomotiv şirketine tahsis yaptı. Bununla alakalı dört elektrik çizgisi istendi, elektrik sınırlarını çektik. SASKİ’nin içme suyuyla alakalı vermesi gereken tüm taahhütleri verdik. Samsun olarak milletlerarası bir yabancı otomotiv firmasının gelmesiyle alakalı yapmamız gereken her şeyi; valilik, büyükşehir belediyesi ve bakanlığımızla birlikte yaptık. Bu saatten sonrası ülkeler ortasındaki mutabakatlar, ticari birliktelikler ve ülkelerin vereceği kararlara bağlı” dedi.

BİRMİLYAR DOLARLIK ÜRETİM TESİSİ

– BYD, Manisa OSB’de yaklaşık 1 milyar dolarlık araba üretim tesisi kuracağını paylaşmıştı.

– Manisa’da yılda yaklaşık 150– 200 bin araç üretebilecek bir üretim tesisi ve AR-GE merkezi kurmayı taahhüt etti.

– Şirket, Türkiye’de fabrika kurma taahhüdü karşılığında elektrikli ve hibrit araçlara getirilen ek gümrük vergisi üzere birtakım vergisel avantajlardan muaf tutuldu.

KAPASİTE YILLIK 200 BİN ADET

Chery’den yatırım konusunda ve ayrıntıları hakkında net bir açıklama yapılmadı. Lakin gündeme gelen argümanlara nazaran:

– Planlanan yatırım 1 milyar dolar düzeyinde olacak.

– Kurulacak alan 1,2 milyon metrekare.

– Yıllık üretim kapasitesi 200 bin adet.

– Bu yatırımla 5 bin bireye kadar istihdam planlanıyor.